رضا قاسمی در گفت و گویی بلند با محمدرضا عبدی

کتابِ رضا قاسمي در گفت‌و‌گويي بلند با محمد عبدي
گفت‌وگويي بلند با نويسنده رمان «همنوايي شبان? ارکستر چوب‌ها». کتاب «رضا قاسمي در گفت‌وگويي بلند با محمد عبدي»، چنانکه از عنوانش پيداست، متن گفت‌وگويي است که محمد عبدي با رضا قاسمي انجام داده و در آن به وجوه گوناگون زندگي و کار رضا قاسمي پرداخته است. رضا قاسمي را اگرچه بيش از هرچيز، به‌ويژه در عالم ادبيات، با رمان «همنوايي شبان? ارکستر چوب‌ها» مي‌شناسند اما او هنرمندي چندوجهي است؛ هم رمان مي‌نويسد و هم کار موسيقي و تئاتر انجام داده است. در کتاب «رضا قاسمي» به وجوه گوناگون زندگي و کار اين نويسنده و هنرمند پرداخته شده است. کتاب «رضا قاسمي» کتابي است که مخاطبان آثار رضا قاسمي را به صورتي بي‌واسطه با او روبه‌رو مي‌کند و چه بسا اين روبه‌روييِ بي‌واسطه درکي تازه را از آن آثار رقم زند و يا درک و دريافت پيشين مخاطبان از آثار رضا قاسمي را تکميل کند.
در کتاب «رضا قاسمي» همچنين با ديدگاه‌هاي يک نويسنده درباره نوشتن آشنا مي‌شويم و از چشم او به جهان ادبيات و عالم نويسندگي مي‌نگريم و با او در تجربه‌هاي هنري و ادبي‌اش سهيم مي‌شويم.

مروري بر کتابِ رضا قاسمي در گفت‌وگويي بلند با محمد عبدي
کتاب «رضا قاسمي در گفت‌وگويي بلند با محمد عبدي» با مقدمه‌اي از محمد عبدي آغاز مي‌شود. عبدي در اين مقدمه به‌طور فشرده از ماجراي شکل‌گيري کتاب «رضا قاسمي» و حال و هواي اين کتاب و ديدارهايش با رضا قاسمي و ساختن فيلم مستندي درباره او که به تأليف اين کتاب منجر شد سخن مي‌گويد. بعد از اين مقدمه مقاله‌اي، باز به قلم محمد عبدي و با عنوان «جهان داستاني رضا قاسمي»، آمده است. اين مقاله مرور و نقد و بررسي سه رمان «همنوايي شبان? ارکستر چوب‌ها»، «چاه بابل» و «وردي که بره‌ها مي‌خوانند» رضا قاسمي است و معرفي جهاني که او به عنوان نويسنده در داستان‌هايش ترسيم مي‌کند.
بعد از اين مقاله، گفت‌وگوي محمد عبدي با رضا قاسمي آغاز مي‌شود. اين گفت‌وگوي بلند در کتاب «رضا قاسمي»، بر اساس موضوع، به ده بخش تقسيم شده که عبارتند از: «کودکي و نوجواني»، «اوج در موسيقي و رمان»، «خودآگاهي نويسنده»، «شادي نوشتن»، «تلخي داستان‌ها؛ ترکيب واقعيت و خيال»، «تأثيرپذيري»، «تئاتر»، «موسيقي»، «ترک ايران» و «نويسندگي و تنهايي».
رضا قاسمي در بخش‌هاي مختلف اين گفت‌وگو از موضوعاتي چون زندگي و تجرب? زيسته‌اش، نسبت قصه‌هايش با واقعيت و تجربه‌هايش در زندگي واقعي، نويسندگاني که بر او تأثير گذاشته‌اند، فرايند نوشتن و اينکه چطور مي‌نويسد و نيز از فعاليت‌هايش در عرص? تئاتر و موسيقي سخن گفته است.
کتاب «رضا قاسمي در گفت‌وگويي بلند با محمد عبدي» در نشر بيدگل منتشر شده است.

درباره رضا قاسمي و محمد عبدي
رضا قاسمي، متولد 1328 در ورنامخواستِ اصفهان، داستان‌نويس، نمايشنامه‌نويس، موسيقيدان و پژوهشگر موسيقي، کارگردان تئاتر و شاعر ايراني ساکن فرانسه است. قاسمي در کودکي به همراه خانواده و به دليل شغل پدرش از اصفهان به ماهشهر رفت و تا هجده سالگي ساکن اين شهر بود. کودکي و نوجواني‌‌اش چندان آسان نگذشت. پدري سختگير داشت که باعث مي‌شد او از آزادي‌هايي که ممکن بود بعضي از هم‌سن‌وسال‌هاي ديگرش از آن‌ها برخوردار باشند محروم بماند. علاوه بر اين در شش سالگي به بيماري حاد پروستات دچار شد و در بيمارستان بستري شد و به کما رفت. در هجده سالگي خان? پدري را ترک کرد و به اصفهان رفت. در آنجا مدتي کارگر يک مغازه خشکشويي بود. بعد در کنکور شرکت کرد و وارد دانشگاه شد و در رشت? تئاتر در دانشکده هنرهاي زيبا به تحصيل پرداخت. در دوران دانشجويي نيز سختي‌هايي را از سر گذراند و مدتي مجبور بود در خيابان بخوابد. در همان دوران دانشگاه اولين نمايشنامه‌اش را به نام «کسوف»، که آن را در هجده سالگي نوشته بود، در دانشگاه تهران روي صحنه برد. از ديگر کارهايي که در دوره دانشجويي اجرا کرد نمايشنام? تک‌پرده‌ايِ «آمد و رفت» از ساموئل بکت بود. در سال 1355 نمايشنامه‌اي از او با عنوان «چو ضحاک شد بر جهان شهريار» جايزه اول تلويزيون ملي ايران را به عنوان بهترين نمايشنامه از آن خود کرد.
رضا قاسمي مدتي در کارگاه نمايش کارمند بود و در آنجا به کار تئاتر مي‌پرداخت. در کارگاه نمايش نمايشنامه‌اي از او با عنوان «نامه‌هايي بدون تاريخ از من به خانواده‌ام و بالعکس» مورد توجه اعضاي کارگاه، از جمله آربي اوانسيان، قرار گرفت. اين نمايشنامه را خود رضا قاسمي در کارگاه نمايش و با گروه آربي اوانسيان اجرا کرد. در اين اجرا سوسن تسليمي نيز ايفاي نقش کرده است.
قاسمي در سال 1355 وقتي خدمت سربازي را در شاهرود مي‌گذراند در آنجا نمايشنام? «چاه»، نوشت? داود دانشور، را با بچه‌هاي بين ده تا سيزده سال، که دوره پيشاهنگي را مي‌گذراندند، اجرا کرد و اجراي موفقي از اين نمايشنامه ارائه داد. در سال 1357 سربازي‌اش تمام شد و به تهران برگشت و اين‌بار نمايشنام? «چاه» را با گروهي حرفه‌اي از بازيگران کارگاه نمايش در تهران اجرا کرد. اما با اوج‌گيري وقايع مربوط به انقلاب و عوض شدن حال و هواي جامعه، قاسمي اجرا را تعطيل کرد. بعد از انقلاب نيز سه نمايشنامه‌اش، به نام‌هاي «اتاق تمشيت»، «ماهان کوشيار» و «معماي ماهيار معمار»، را در ايران بر صحنه برد. در سال 1365 از ايران به فرانسه رفت. اولين رمانش، «همنوايي شبان? ارکستر چوب‌ها»، را در فرانسه نوشت. اين رمان ابتدا در سال 1996 در امريکا به چاپ رسيد و بعد از آن در سال 1380 در ايران منتشر شد. انتشار «همنوايي شبان? ارکستر چوب‌ها» در ايران نام رضا قاسمي را به عنوان نويسنده‌اي مطرح در جامع? ادبي بر سر زبانها انداخت. «همنوايي شبان? ارکستر چوب‌ها» هم توجه داستان‌نويسان و منتقدان ادبي را به خود جلب کرد و هم در ميان مخاطبان عادي ادبيات داستاني جا باز کرد. اين رمان برنده جايزه بهترين رمان اول سال 1380 جايزه «هوشنگ گلشيري»، رمان تحسين‌شده سال 1380 جايزه «مهرگان ادب»، برنده بهترين رمان سال 80 جايزه «نويسندگان و منتقدان مطبوعات» و نيز برنده رمان برگزيده يک دهه در دوره دهم جايزه «نويسندگان و منتقدان مطبوعات» شد.
«چاه بابل» و «وردي که بره‌ها مي‌خوانند» دو رمان ديگر رضا قاسمي هستند. از او شعري به نام «لکنت» نيز منتشر شده است. او همچنين مؤسس نشري? الکترونيک «دوات» است.
قاسمي در زمين? موسيقي نيز کار کرده و در فرانسه به تدريس خصوصي موسيقي مي‌پردازد. همکاري به عنوان نوازنده سه‌تار در آلبوم «گل صد برگ»، با صداي شهرام ناظري و به سرپرستي جلال ذوالفنون، از جمله کارهاي مطرح رضا قاسمي در زمين? موسيقي است.

محمد عبدي، مصاحبه‌کننده و گردآورنده کتاب «رضا قاسمي»، داستان‌نويس، منتقد فيلم، روزنامه‌نگار، پژوهشگر هنر و مستندساز ايراني مقيم لندن است. محمد عبدي متولد 1353 است. او کار نقد فيلم و نوشتن درباره سينما را از سال 1369 آغاز کرد. عبدي علاوه بر سينما در زمين? تئاتر و ادبيات و هنرهاي تجسمي نيز نقد و مقاله نوشته و نوشته‌هايش در نشريات گوناگون منتشر شده است. او همچنين مدتي سردبير دوره اول مجل? «هنر هفتم» بوده است. از آثار داستاني محمد عبدي مي‌توان به مجموعه داستان «مرگ يک روشنفکر» و رمان «پنج زن» اشاره کرد. «غريب? بزرگ: زندگي و آثار بهرام بيضايي» از ديگر کتاب‌هاي محمد عبدي است. او سازنده سه فيلم مستند درباره سوسن تسليمي، ابراهيم گلستان و رضا قاسمي است. از ديگر فعاليت‌هاي او در عرص? سينما مي‌توان به داوري در چند جشنواره جهاني فيلم، از جمله جشنواره‌هاي مسکو و بوسان، اشاره کرد.

رتب? کتاب «رضا قاسمي در گفت‌وگويي بلند با محمد عبدي» در گودريدز: 4.63 از 5.