پاسخ به تاریخ

کتاب «پاسخ به تاريخ» اثر محمدرضا پهلوي
به کوشش شهريار ماکان
محمدرضا پهلوي شاه سابق ايران با بيان روايتي شخصي کتاب «پاسخ به تاريخ» را نوشته است. «پاسخ به تاريخ» در 27 ژوئيه 1980 يعني دو روز قبل از مرگ محمدرضا پهلوي به پايان رسيد. کتاب «پاسخ به تاريخ» حقايقي مربوط به تبعيد شاه سابق ايران به باهاما، ايالات متحده، پاناما و مصر را بيان مي‌کند. از جذابيت و چگونگي تحولات تاريخ نمي‌توان گذشت، به خصوص زماني‌که کشف رازهاي پشت پرده در تحولات سياسي کشور در ميان باشد. محمدرضا پهلوي رويدادهاي مهم و اتفاقات پشت پرده را در کتاب بيان مي‌کند که سبب مي‌شود کتاب براي مخاطبِ کنجکاو و علاقه‌مند به تاريخ معاصر ايران خواندني و جذاب شود. نويسنده با شرحي درباره موارد گوناگون رمز و رازهايي را براي خواننده مي‌گشايد. کتاب «پاسخ به تاريخ» را شهريار ماکان براي دوستداران و علاقه‌مندان به تاريخ معاصر ايران گردآوري کرده است.
مروري بر کتاب «پاسخ به تاريخ»
محمدرضا پهلوي در کتاب به پشت صحنه‌ي تحولات سياسي و برشمردن علل و عوامل شکست خود مي‌پردازد. او در کتابش بيان مي‌کند که چگونه رويدادها بر متحدان او تأثيرگذار بوده است و چطور حزب توده‌ي طرفدار شوروي بهترين دستاوردهاي او ناديده و ناکام گذاشته است. در اين اظهارات خصوصي او بيان مي‌کند که ايران چگونه به ميدان جنگي براي ايالات متحده و اتحاد جماهير شوروي تبديل شده بود.
کتاب چهار قسمت اصلي دارد که هر کدام به فصل‌هايي تقسيم شده‌اند. قسمت يکم «از ايران ديروز تا ايران امروز» نام دارد و داراي سه فصل است. در قسمت دوم با نام «سلسل? پهلوي، نجات و وحدت ايران» کتاب با 4 فصل به رضاشاه‌ کبير، برنامه‌هاي هفت سال? مصدق در دوران عوام‌فريبي و از عصر نفت تا دوران اتم اختصاص دارد. «انقلاب سفيد» عنوان قسمت سوم است که شانزده فصل دارد و علاوه بر مباني انقلاب سفيد درباره آزادي زنان، مبارزه با تورم، تحقق دموکراسي شاهنشاهي و مباني سياست خارجي ايران و بسياري ديگر سخن مي‌گويد. قسمت چهارم «اتحاد لعنتي سرخ و سياه» است. اين قسمت با 9 فصل سازمان اطلاعات و امنيت کشور، تدارک براي ويراني ايران و دروغ‌پردازي‌ها، ناکامي‌ها، ورشکستگي‌ها و ديگر موارد وابسته به موضوع مي‌پردازد.
در بخشي از کتاب «پاسخ به تاريخ» آمده است:
اقلا در چهار مورد تفضلات خاص الهي شامل حال من شد و ايمان عميق مذهبي مرا ياري داد. نجات خود را از يک سانح? هوايي به هنگام پرواز در حول و حوش اصفهان و بازديد از فعاليت‌هاي احداث تونل کوهرنگ که هواپيمايم در يک ناحي? خطرناک دامن? کوهستان سقوط کرد اما آسيبي به من نرسيد و نيز زنده‌ ماندنم را پس از سوء‌قصدي که در پانزدهم بهمن 1327 نسبت به من شد، فقط مرهون رحمت خداوندي مي‌دانم و بس. در اوايل بعدازظهر آن روز براي شرکت در مراسم جشن سالروز دانشگاه تهران به آنجا رفتم. هنگام ورود به دانشگاه لباس نظامي به تن داشتم و قرار بود دانشنامه و جوايز دانشجويان ممتاز را به آنان اهدا کنم. از ميان انبوه عکاسان و خبرنگاراني که براي گرفتن عکس و تهي? خبر هجوم آورده بودند، از فاصل? سه متري، شخصي که بعدا معلوم شد ناصر فخرآرايي نام دارد. چند گلوله به سوي من شليک کرد که چهارتاي آن به من اصابت کرد و خراش‌هايي در ناحي? گردن و صورت وارد آورد. من که يک‌ آن ضارب را از نظر دور نداشته بودم، به‌سرعت چندبار تغيير محل دادم به نحوي که گلول? پنجم به شان? چپم اصابت کرد. بعد از شليک گلول? پنجم ضارب ديگر نتوانست از هفت‌تير خود استفاده کند و به ضرب گلوله از پاي درآمد. شايد هم گروهي مايل نبودند که وي سخن بگويد و اسراري که مي‌دانست فاش کند. تحقيقات بعدي نشان داد که فخرآرايي با اعضاي گروه‌هاي محافظه‌کار افراطي به اصطلاح مذهبي دوستي داشته و رفيق? وي نيز دختر باغبان سفارت انگليس بوده است. همچنين در بازرسي محل سکونتش اوراق زيادي متعلق به حزب توده کشف شد. شکست معجزه‌آساي اين سوء‌قصد و نجات من، مرا در ايمان به اينکه از تفضلات و عنايات خاص خداوندي برخودار هستم، استوارتر کرد.
درباره نويسنده کتاب «پاسخ به تاريخ»
محمدرضا پهلوي که به محمدرضا شاه پهلوي هم شهرت دارد سال 1298 به دنيا آمد. محمدرضا پهلوي تا پيش از انقلاب سال 1357 شاه ايران بود و با القابي چون اعلي‌حضرت همايوني، شاهنشاه آريا‌مهر خطاب مي‌شد. وي دومين و آخرين پادشاه از خاندان پهلوي بود همچنين آخرين پادشاه ايران. او پس از استعفاي پدرش رضاشاه پهلوي با رأي مجلس شوراي ملي به پيشنهاد فروغي براي حفظ تماميت ارضي کشور ايران بر اثر هجوم متفقين بر مسند پادشاهي تکيه زد. محمدرضا پهلوي در 26 ديماه 1357 با چشم‌هايي اشکبار از فرودگاه مهرآباد ايران را براي هميشه ترک کرد.
محمدرضا پهلوي در 5 مرداد سال 1359 بر اثر بيماري از دنيا رفت.
درباره چاپ و نشر کتاب «پاسخ به تاريخ»
کتاب «پاسخ به تاريخ» را شهريار ماکان از نشر ماهريس گردآوري کرده است. نسخه‌ي ديگري از کتاب «پاسخ به تاريخ» توسط حسن ابوترابيان از نشر زرياب نيز در بازار کتاب ايران موجود است.