جمهوری خلق نسیان - تجدید دیدار با تیان آنمن

کتاب «جمهوري خلق نسيان» نوشته لوئيزا ليم
تجديد ديدار با تيان آنمِن
The People's Republic of Amnesia
کتاب «جمهوري خلق نسيان» نوشته لوئيزا ليم به قتل‌عام 4 ژوئن اختصاص دارد. قتل‌عام 4 ژوئن به مجموعه‌اي تظاهرات اعتراضي در ميدان تيان آنمِن شهر پکن گفته مي‌شود. در اين اعتراضات، به هدايت و رهبري دانشجويان از 15 آوريل 1989 تا 4 ژوئن همان سال ادامه پيدا کرد. اعتراضاتي که هزاران نفر در آن کشته شدند. آمار صليب سرخ بالغ بر بيست‌وشش هزار کشته در اين رخداد است. سفير سوئيس تخمينِ بيست‌وهفت هزار نفري زده است. اما حکومت چين کمي بيش از چهارصد نفر کشته را در اين حادثه اعلام کرد. افراد معترض، اغلب دانشجوياني بودند که به ناپايداري اقتصاد چين و سرکوب حزب کمونيست اعتراض داشتند. سفير وقت بريتانيا نيز کشته شدن افراد را به وسيله‌ي نيروهاي چيني اعلام کرد. رهبري اين اعتراضات را جنبش دموکراسي چين برعهده داشت. لوئيزا ليم در کتاب «جمهوري خلق نسيان» از همين رويداد تاريخي که به فراموشي تاريخي سپرده شده، حرف مي‌زند. کتاب با افشاي جزئيات تازه مي‌کوشد، خواننده را با ابعاد رخداد 4 ژوئن بيشتر آشنا کند. نويسنده با بهره‌گيري از شاهدان عيني، گفت‌وگو و اسنادي که توسط ديپلمات‌هاي آمريکا فاش شده‌اند به اين رويداد پرداخته است. اما مهم‌ترين مسأله فراموشي اين اعتراضات و خشونت نظاميان است که در تاريخ ناديده انگاشته شده‌ است. بازخواني تاريخ توسط لوئيزا ليم در کتاب، حاکي از آن است که هنوز افرادي هستند که نمي‌خواهند حقيقتي محو يا وارونه نشان داده شود.
درباره کتاب «جمهوري خلق نسيان»
نويسنده در کتاب به سراغ کساني رفته که حوادث 4 ژوئن زندگي‌شان را متحول کرده است. آنها به دليل زندگي در چين و صحبت با خبرنگار غربي خود را به خطر انداخته‌اند، بنابراين برخي از جزئيات توسط نويسنده از برخي گفتگوها حذف شده است. اما نکته مهم اين است که بيشتر افراد با نام واقعي‌شان تجربه‌هاي اين رخداد را بازگو مي‌کنند و ما شاهدي مي‌شويم که از نزديک، لحظات و زندگي آنها را در اين سرکوب مشاهده مي‌کند. اولي سربازي است که واحدش را براي سرکوب مردم به تيان‌آنمِن فرستاده بودند. بعدي دو نفر از بنيانگذاران گروه مادران تيان‌آنمن هستند که فرزندانشان با گلوله کشته شده‌اند. اما يکي از مقامات دولتي در کتاب جالب‌‌توجه است. کسي که پس از رويداد 4 ژوئن به زندان مي‌افتد و پس از آن يکي از دگرانديشان برجسته در کشور شناخته مي‌شود. نويسنده در مسير روايتش به هويت ملي توجه مي‌کند و توضيح مي‌دهد که اين رخداد سبب به وجود آمدن نسلي از ميهن‌پرستان جوان شد.
پس از يادداشت نويسنده و مقدمه‌، کتاب با 8 عنوان پيش مي‌رود که عبارت است از: 1ـ سرباز 2ـ ماندن 3ـ تبعيد 4ـدانشجو 5ـ مادر 6ـ ميهن‌پرست 7ـ مسئول 8ـ جنگدو
در بخشي از کتاب مي‌خوانيم:
چن گوانگ با ياد آوردن هيجان ناشيانه‌شان، در حالي که با صداي بلند مي‌خنديد، گفت: «نمي‌ترسيديم، فکر مي‌کرديم خوش مي‌گذره. احساس مي‌کرديم رفتن به پکن باحال‌تر از تمرين‌ توي پادگان باشه.» پادگانشان در ژنگ‌جيانکو تقريبا 150 کيلومتر با پايتخت فاصله داشت اما آن‌ها، که در کاميون‌هاي سبز ارتش و بسيار نزديک به هم نشسته بودند، از جاده‌هاي خلوت، پرپيچ و خم و پر از دست‌انداز کوهستاني گذشتند و از همين رو سفرشان دو روز و دو شب زمان برد. براي سربازاني که محض سرگرمي به پايتخت آمده بودند، در ابتدا، پايتخت چين کسل‌کننده‌تر از زندگي در پادگان بود. واحد چن گوانگ در يکي از ميدان‌هاي تير ارتش آزادي‌بخش خلق در شيجينگشان، در بيست کيلومتري غرب پکن، اتراق کرد. چون در آن‌جا ميدان تمريني وجود نداشت، سربازان تمام روز به مقالات پي‌ال‌اِي ديلي و پيپلز ديلي گوش مي‌دادند که با صداي بلند برايشان خوانده مي‌شد. مدام برايشان تکرار مي‌کردند که آشوبگران بسيار اندکي با اغراض پنهان از موقعيت سوءاستفاده کرده‌اند. به آنان مي‌گفتند که اين اقليت با رهبري حزب کمونيست و نظام سوسياليستي مخالف‌اند و هدفشان کاشتن بذر نفاق ميان خلق و به آشوب کشاندن کشور است. ارتش بايد ثابت‌قدم و مطيع دستورات حزب باشد. براي چن گوانگ، مأموريت روشن بود. براي او، سربازي که هنر اطاعت را آموزش ديده بود، فکر زير سؤال بردن يک دستور ـ حتي در پس ذهنش ـ غير ممکن بود. در 19 مه، نخست‌وزير لي پنگ اعلام کرد از فردا حکومت نظامي اعمال خواهد شد، دستوري که سربازان منتظرش بودند بالاخره صادر شد: تأمين امنيت ميدان تيان‌آنمن. گروه آنها از پادگان خارج شد، اما چند کيلومتر بيشتر نرفته بودند که موج‌هاي پي‌درپي مردم به سوي آنها شتافتند و محاصره‌شان کردند. هربار که مي‌کوشيدند به‌آهستگي راهشان را بازکنند، موج تازه‌اي از مردم دورشان حلقه مي‌زد و کاميون‌ها و اتوبوس‌هايي با بستن جاده از مردم حمايت مي‌کردند.
نويسنده کتاب «جمهوري خلق نسيان»
لوئيزا ليم نويسنده و خبرنگار
درباره ترجمه فارسي کتاب «جمهوري خلق نسيان»
کتاب «جمهوري خلق نسيان» با عنوان فرعي «تجديد ديدار با تيان آنمِن» توسط مسعود يوسف حصرچين به فارسي برگردانده شده است. نشر ققنوس کتاب حاضر را براي علاقه‌مندان به مستندات تاريخي چاپ و منتشر کرده است.
رتبه کتاب «جمهوري خلق نسيان» در گودريدز: 4.2 از 5