یوگا - جاودانگی و رهایی

کتاب «يوگا: جاودانگي و رهايي» اثر ميرچا الياده، ترجمه ماني صالحي علامه، نشر نيلوفر
کتابي که به بررسي يوگا و انواع آن به عنوان اصيل‌ترين تجربه‌هاي باطني و عرفاني مربوط است. ميرچا الياده خود در مقدمه کتاب «يوگا: جاودانگي و رهايي» توضيح داده که پس از سه سال تحصيل در دانشگاه کلکته در سال‌هاي 1928 تا 1931 تحت نظر پرفسور سورندرانات داسگوپته و اقامتي شش ماهه در سال 1931 در آشرام ريشي‌کش در هيماليا نوشتن کتاب «يوگا: جاودانگي و رهايي» را شروع مي‌کند.
کتاب «يوگا: جاودانگي و رهايي» نخستين بار به زبان انگليسي منتشر شد و سپس با قلم خود ميرچا الياده به زبان رومانيايي و همچنين با ترجمه يکي از دوستانش به زبان فرانسوي ترجمه و در سال 1936 منتشر شد.
ميرچا الياده توضيح داده که نسخه اول کتاب «يوگا: جاودانگي و رهايي» به دليل جواني و بي‌تجربه بودنش با مشکلاتي به خاطر بدفهمي‌ها در ترجمه همراه شد اما با اين حال از سوي هندشناسان آن زمان مورد استقبال قرار گرفت و آنها تشويقش کردند که چاپ جديدي از آن را آماده کند.
در نتيجه ميرچا الياده اصلاحاتي را در متن کتاب «يوگا: جاودانگي و رهايي» اعمال مي‌کند و مطالب تازه‌اي هم به آن اضافه مي‌کند و عملا اين اثر به کتاب ديگري تبديل ميشود که در سال 1936 منتشر شد.
کتاب «يوگا: جاودانگي و رهايي» به شکل آگاهانه به گونه‌اي نوشته شده که براي خوانندگان غيرمتخصص هم قابل فهم باشد با اين حال ميرچا الياده تاکيد دارد که مسئوليت علمي‌اش را ناديده نگرفته است. از اين‌رو مي‌توان گفت که اين کتاب براي خوانندگان عمومي و به طور خاص براي مورخان اديان، روان‌شناسان و فيلسوفان نوشته شده است.

مروري بر کتاب «يوگا: جاودانگي و رهايي»
بخشي بزرگي از کتاب «يوگا: جاودانگي و رهايي» به توضيح شکل‌هاي مختلف فنون يوگايي و تاريخ آنها اختصاص يافته است. ميرچا الياده درباره روش‌هايي که آثار قابل اعتنايي درباره آنها نوشته شده به تفصيل بحث نکرده و از تکرار پرهيز کرده است.
با اين حال در کتاب «يوگا: جاودانگي و رهايي» بيشتر بر جنبه‌هاي کمتر شناخته شده تاکيد شده است؛ جنبه‌هايي نظير: انديشه‌ها، نمادپردازي و روش‌هاي يوگايي آن‌طور که در آيين تانترا، کيمياگري، فرهنگ عامه و اعتقادات بوميان هندي مطرح شده است.
کتاب «يوگا: جاودانگي و رهايي» داراي نه فصل با اين عناوين است: «اصول و آموزه‌هاي يوگا»، «فنوني براي آزادي عمل و خودمختاري»، «يوگا و آيين بودايي کهن»، «غلبه و پيروزي يوگا»، «فنون و راهکارهاي يوگايي در آيين بودايي»، «يوگا و آيين تانترا»، «يوگا و کيمياگري»، «يوگا و هند بومي اوليه» و فصل پاياني که شامل «سخن آخر» و يادداشت‌هاي ضميمه کتاب است.
ميرچا الياده در کتاب «يوگا: جاودانگي و رهايي» مي‌گويد که همه جنبش‌هاي ديني در هند، چه هندويي و چه بدعت‌آميز، يوگا را پذيرفته‌اند و ارزشگذاري کرده‌اند. به باور او يوگاهاي مختلف مسيحي يا التقاطي در هند امروزي دليل ديگري است که ثابت مي‌کند تجربه ديني هندي، روش‌هاي يوگاييِ تمرکز و مراقبه را امري ضروري و اجتناب‌ناپذير مي‌داند.
در کتاب «يوگا: جاودانگي و رهايي» مي‌بينيم که يوگا چگونه انواع فنون و روش‌هاي روحاني و عرفاني را از ساده‌ترين و مقدماتي‌ترين‌ها گرفته تا پيچيده‌ترين‌ها، نهايتا در خود جذب و ادغام کرده است.
ميرچا الياده در بررسي‌اش در کتاب «يوگا: جاودانگي و رهايي» نشان داده که يوگا براي تبديل شدن به آنچه قرن‌هاي متمادي بوده است، يعني به مجموعه يا بدنه‌اي کاملا هندي از فنون و روش‌هاي روحاني، مجبور بوده به عميق‌ترين نيازهاي روح هندي پاسخ دهد. او اين موضوع را بررسي مي‌کند که يوگا چگونه با اين نيازها روبرو شده و به آنها پاسخ داده است. الياده در بخشي از «سخن آخر» کتاب نوشته: «يوگا از ابتدا نشان‌دهنده واکنش در مقابل نظريه‌پردازي مابعدالطبيعي و افراط و تفريط‌هاي آيين‌باوري متحجرانه بوده و همان گرايش به واقعيت ملموس و به تجربه شخصي را نمايندگي کرده که بعدا دوباره در ديانت عاميانه‌اي ديده مي‌شود که در پوجا و بهکتي نمود پيدا کرده است. هروقت هدف اصلي عبارت است از تجربه امر قدسي يا رسيدن به تسلط کامل و مطلق بر خويشتن که درواقع نخستين گام به سوي تسلط جادويي بر جهان محسوب مي‌شود، مي‌توانيم نوعي از يوگا را پيدا کنيم.»
در پايان کتاب «يوگا: جاودانگي و رهايي» کتابشناسي مفصلي براي استفاده متخصصان و هندشناسان به دست داده شده است.

درباره ميرچا الياده نويسنده کتاب «يوگا: جاودانگي و رهايي»
ميرچا الياده، دين‌شناس و پژوهشگر و نويسنده در عرصه اسطوره‌شناسي، در سال 1907 در بخارست، پايتخت روماني، متولد شد. او از کودکي به نوشتن و دانش علاقه‌اي زياد نشان مي‌داد و پرمطالعه بود. الياده پس از تحصيلات ابتدايي و متوسطه در دانشگاه بخارست و همچنين ايتاليا به تحصيل و مطالعه متفکران افلاطوني رنسانس ايتاليايي پرداخت. در سير مطالعاتش با انديشه هندويي نيز آشنا شد. پس از آن و در سال 1928 براي مطالعه فرهنگ و اديان هند به دانشگاه کلکته وارد شد و از آنجا به هيماليا رفت تا يوگا را تجربه کند. او در هند به تجربه آييني و نمادها به عنوان کليد زندگي معنوي توجه کرد. الياده در سال 1931 براي انجام خدمت سربازي به روماني بازگشت و پس از آن به فرانسه رفت و مدتي در دانشگاه مشغول به کار شد. در دهه 1950 نيز به امريکا رفت و در دانشگاه شيکاگو به تدريس مشغول شد. الياده به عنوان دين‌شناس و پژوهشگر و نويسنده حوزه اديان شناخته مي‌شود. او با روش هرمنوتيک تاريخي و ديني به پژوهش در معاني و تاويل پيام‌هاي نهفته در اسطوره‌ها، آيين‌ها و نمادها مي‌پردازد. در بسياري از آثار او پرسش درباره وضعيت انسان به عنوان محوري اساسي مطرح است. الياده سرانجام در 22 آوريل 1968 در شيکاگوي امريکا از دنيا رفت. «هنر اسرارآميز»، «جواني بدون جواني»، «رساله در تاريخ اديان»، «اسطوره و واقعيت»، «شمنيسم»، «اسطوره، رويا، راز»، «آيين‌ها و نمادهاي تشرف»، «در پي سرچشمه‌هاي اديان» و «نمادپزاري امر قدسي و هنرها» برخي از آثار الياده هستند که به فارسي ترجمه شده‌اند.

درباره ترجمه کتاب «يوگا: جاودانگي و رهايي»
کتاب «يوگا: جاودانگي و رهايي» با ترجمه ماني صالحي علامه توسط نشر نيلوفر منتشر شده است.
ماني صالحي علامه مترجم ايراني متولد 1340 است. او تاکنون کتاب‌هاي متعددي در حوزه‌هاي ادبيات، تاريخ و دين‌پژوهي ترجمه کرده است. «کتاب شن»، «داستان فلسفه»، «پرسش‌هاي بنيادين»، «گزارش برودي»، «در زمانه پنج شاه»، «کتابخانه بابل»، «اسطوره و واقعيت»، «در ستايش تاريکي» و «يک سال در ميان ايرانيان» برخي از ترجمه‌هاي او هستند.