عطر - سرگذشت یک قاتل

کتاب «عطر» نوشت? پاتريک زوسکيند
يک رمان دلهره‌آور جنايي با رگه‌‌هايي از رئاليسم جادويي و با محوريت حس بويايي. کتاب «عطر: سرگذشت يک قاتل»، با عنوان اصلي Das Parfum: Die Geschichte eines M?rders، رماني پرکشش است که وقايع آن در فرانس? قرن هجدهم مي‌گذرد.
پاتريک زوسکيند در کتاب «عطر»، که مشهورترين اثر اوست، حس بويايي و رابط? آن با معاني‌اي احساسي را که بوها مي‌توانند در خود داشته باشند مضمون محوري رماني جنايي با حال‌وهوايي هول‌انگيز قرار داده و با وارد کردن مؤلفه‌هاي رئاليسم جادويي به اين رمان و درآميختن آن‌ها با رئاليسم، رنگ‌وبويي فانتزي به آن بخشيده است.
کتاب «عطر» يکي از پرفروش‌ترين رمان‌هاي آلماني قرن بيستم است. اين رمان به‌مدت نُه سال در فهرست پرفروش‌ها باقي ماند و علاوه بر برخورداري از استقبال عمومي، مورد توجه منتقدان آلماني و بين‌المللي نيز قرار گرفت و تحسين آن‌ها را برانگيخت.
کتاب «عطر» دستماي? اقتباس‌هاي سينمايي و تلويزيوني نيز قرار گرفته است.
متن اصلي کتاب «عطر» اولين بار در سال 1985 منتشر شده است.

مروري بر کتاب «عطر»
پاتريک زوسکيند در کتاب «عطر» داستان پسري يتيم به نام ژان-باتيست گرينوئي را روايت مي‌کند که قدرت بويايي‌اي جادويي و استثنايي دارد و همين قدرت استثنايي، او را در آينده به کار عطرسازي و نيز ارتکاب به قتل‌هايي زنجيره‌اي براي به چنگ آوردن عطري بديع مي‌کشاند.
شخصيت اصلي کتاب «عطر» در پاريس متولد شده و بدون پدر و مادر بزرگ شده است. مادرِ گرينوئي را به‌خاطر اينکه قبل‌تر دست به کودک‌کُشي زده اعدام کرده‌اند. پسر، که در تنهايي و انزوا بزرگ مي‌شود، کاري در يک دباغي پيدا مي‌کند و شاگرد دکان دباغي مي‌شود. بعداً اما قدرت غريب بويايي‌اش او را وارد دنياي عطرسازي مي‌کند. شاگرد يک عطرساز مي‌شود و فوت‌وفن و ظريف‌کاري‌هاي عطرسازي را از او مي‌آموزد.
اما عطر و قو? جادويي بويايي به‌تدريج براي شخصيت اصلي کتاب «عطر» باعث شَر مي‌شود. او يکبار عطري جادويي و ديوانه‌کننده را از دختري تازه بالغ مي‌شنود و براي اينکه اين عطر را مال خود کند دختر را مي‌کشد. بعدها درمي‌يابد که دخترهاي تازه‌بالغ ديگري هم اين عطر را از خود مي‌پراکنند. گرينوئي اين‌بار درصدد برمي‌آيد که اين عطر را به‌عنوان وجودي مادي و فيزيکي به تصاحب خود درآورد و اين سرآغاز قتل‌هايي زنجيره‌اي مي‌شود که ساکنان شهر را به وحشت مي‌اندازد.
قاتل اگرچه سرانجام دستگير مي‌شود اما عطرهاي ديوانه‌کننده‌اي که او صاحب آن‌هاست از اعدام نجاتش مي‌دهد. مردم ديوان? عطرهاي او شده‌اند و دست آخر اين شيفتگي آن‌ها سرنوشت شخصيت اصلي کتاب «عطر» را به‌طرزي هولناک رقم مي‌زند.
کتاب «عطر» رماني دربار? نيروي کُشند? جذابيتي است که حس بويايي را برمي‌انگيزد؛ نيرويي که از عطري جادويي برمي‌آيد و شيفتگي را به جنون و جنايت گره مي‌زند. در کتاب «عطر» همچنين جزئياتي درباب عطرسازي بيان مي‌شود.
از ديگر ويژگي‌هاي سبکي کتاب «عطر» عنصر بينامتنيت در آن است. در کتاب «عطر» ارجاعاتي به آثار نويسندگاني چون فلوبر، بالزاک و گوته وجود دارد و از شباهت‌هايي ميان اين رمان با «فاؤست» گوته سخن رفته است.

دربار? پاتريک زوسکيند، نويسند? کتاب «عطر»
پاتريک زوسکيند (Patrick Süskind)، متولد 1949، نويسند? آلماني است. زوسکيند نويسنده‌اي منزوي است که با جامع? ادبي ارتباطي ندارد، با کسي مصاحبه نمي‌کند و همچنين اجازه نمي‌دهد کسي از او عکس بگيرد.
شهرت پاتريک زوسکيند عمدتاً به‌خاطر کتاب «عطر» است. او، علاوه بر داستان‌نويسي، به فيلمنامه‌نويسي هم پرداخته و فيلمنامه‌هايش فيلمنامه‌هايي موفق بوده‌اند و برند? جايزه شده‌اند. زوسکيند نمايشنامه‌اي به نام «کنترباس» را هم در کارنام? کاري خود دارد که از آثار موفق اوست. از او همچنين اثري غيرداستاني با عنوان «رساله‌اي درباب عشق و مرگ» منتشر شده است.
از ديگر آثار پاتريک زوسکيند مي‌توان به کتاب‌ «کبوتر» اشاره کرد.

دربار? ترجم? فارسي کتاب «عطر»
کتاب «عطر: سرگذشت يک قاتل» با ترجم? حسين منصوري در نشر ثالث منتشر شده است.
حسين منصوري، متولد 1335 در مشهد، مترجم و شاعر ايراني ساکن آلمان است. منصوري فرزندخواند? فروغ فرخزاد، شاعر مشهور ايراني معاصر، است. او در جذام‌خانه‌اي در مشهد، به نام «محراب خان»، متولد شد. پدرش اهل کرمانشاه و مادرش اهل الموتِ قزوين بود. آن‌ها در جذام‌خانه باهم آشنا شده و ازدواج کرده بودند.
در سال 1341 خورشيدي فروغ فرخزاد، حين ساختن فيلم «خانه سياه است» در جذام‌خان? «بابا باغي» تبريز، حسين منصوري را به فرزندي گرفت. حسين در آن فيلم، در جواب معلم جذام‌خانه که از او مي‌خواهد نام چند چيز قشنگ را بگويد، مي‌گويد: «ماه، خورشيد، گل، بازي». اين بعدها عنوان فيلم مستندي مي‌شود که کلاوس اشتريگل، فيلمساز آلماني، براساس زندگي حسين منصوري مي‌سازد.
منصوري بعد از مرگ فروغ فرخزاد به لندن مهاجرت کرد. در آن‌جا مدتي با کاميار شاپور، پسر فروغ فرخزاد و پرويز شاپور، طنزپرداز ايراني، همخانه بود. او از سال 1977 ساکن آلمان است.
حسين منصوري اشعاري به زبان آلماني دارد و نيز اشعاري را از فروغ فرخزاد، سهراب سپهري، احمدرضا احمدي و عباس صفاري از فارسي به آلماني ترجمه کرده است.
از ترجمه‌هاي حسين منصوري به زبان فارسي، به‌جز کتاب «عطر»، مي‌توان به کتاب‌هاي «مسيو ابراهيم و گل‌هاي قرآن» و «کنترباس» اشاره کرد.
از کتاب «عطر» ترجم? فارسي ديگري هم منتشر شده که مترجم آن رؤيا منجم و ناشرش نشر علم است.