اخلاق در ایران بین زمین و آسمان - کاربرد نظریات علمی در عاملیت اخلاقی ما

کتاب «اخلاق در ايران» اثر مقصود فراستخواه
اخلاق چيست و چگونه مي‌تواند جوامع بحراني را نجات بدهد؟ کتاب «اخلاق در ايران؛ بين زمين و آسمان: کاربرد نظريات علمي در عامليت اخلاقي ما»، با تمرکزي ويژه بر جامع? ايران و مسائل و بحران‌هاي آن، پيرامون اين موضوع بحث مي‌کند.
مقصود فراستخواه در کتاب «اخلاق در ايران»، با رويکردي علمي و مدرن و در پرتو نظريه‌هاي گوناگون دربار? اخلاق، به مسئل? اخلاق و اخلاقي زيستن در ايران و نتايجي که زيستِ اخلاقي مي‌تواند براي جامع? ايران داشته باشد مي‌نگرد.
کتاب «اخلاق در ايران»، چنانکه در مقدم? نعمت‌الله فاضلي بر اين کتاب توضيح داده شده، «اگرچه مجموعه‌اي از نظريات دربار? اخلاق را معرفي و تحليل مي‌کند، اما در تمام بخش‌هاي آن مسئل? اخلاق در ايران امروز به‌طور صريح يا ضمني قرار دارد.»
مقصود فراستخواه در کتاب «اخلاق در ايران» از ضرورت توجه به زيست اخلاقي براي برون‌رفت جامع? ايران از بحران‌هايي که با آن‌ها مواجه است سخن مي‌گويد.
کتاب «اخلاق در ايران» اگرچه مباحثي تئوريک و تخصصي را دربار? اخلاق با بحث‌هاي ملموس فرهنگي و اجتماعي مي‌آميزد، اما به‌شيوه‌اي نوشته شده که مخاطبان غيرمتخصص در اين زمينه هم راحت بتوانند با کتاب ارتباط برقرار کنند و مباحث آن را دريابند.
کتاب «اخلاق در ايران» هم باب تأمل دربار? مسائل جامع? ايران و ارتباط اين مسائل با اخلاق را مي‌گشايد و هم به‌طور کلي‌تر بحث‌هايي مهم را دربار? رابطه و نسبت اخلاق و زيست اخلاقي با مدرنيته مطرح مي‌کند.

مروري بر کتاب «اخلاق در ايران»
بحث اصلي، مهم و کليديِ کتاب «اخلاق در ايران» بحث در اين باب است که در شرايط بحراني، زيستِ اخلاقي چگونه ممکن است و چقدر ضرورت دارد و چه نقشي در نجات جامعه از بحران مي‌تواند ايفا کند.
فراستخواه در کتاب «اخلاق در ايران»، برخلاف اين باورِ کم‌وبيش رايج که در دور? بحران نمي‌توان از اخلاق و اخلاقي زيستن سخن گفت، بر اين موضوع تأکيد مي‌کند که اتفاقاً در شرايط بحراني و هنگامي که سيستم و ساختارهاي برسازند? جامعه، حساسيت اخلاقي خود را از دست مي‌دهند و نوعي يأس و بدبيني بر جامعه حاکم مي‌شود، اين اخلاق است که مي‌تواند راه نجاتي براي برون‌رفت از بحران‌هاي عميق در جامعه باشد.
کتاب «اخلاق در ايران» از ضرورت رجوع به نقط? اتکاي اخلاقيِ درون افراد، براي برون‌رفت از بحران در جامعه‌اي بحران‌زده، سخن مي‌گويد و از اينکه در چنين شرايطي بايد بيش از هر زمان ديگري به منابع اخلاقي درون رجوع کرد و به‌لحاظ اخلاقي نسبت به ديگران و جامعه و محيط پيرامون حساس شد و با رويکردي اخلاقي به مسائل اجتماعي واکنش نشان داد.
در کتاب «اخلاق در ايران» نظريات گوناگون مربوط به اخلاق معرفي و بررسي مي‌شوند و وجوه گوناگون موضوع اخلاق مورد تحليل و واکاوي قرار مي‌گيرد و به‌ميانجي نظريات مربوط به اخلاق، مسائل جامع? ايران، با نگاهي نقادانه، تحليل و بررسي مي‌شود.
فراستخواه در کتاب «اخلاق در ايران» بر آن است که نشان دهد اخلاقي انديشيدن و اخلاقي رفتار کردن و حساسيت‌هاي اخلاقي چقدر براي جامع? امروز ايران ضروري است و هم در کوتاه‌مدت و هم در ميان‌مدت و درازمدت، مي‌تواند جامع? ما را به‌سمت پيشرفت و نجات از بحران‌هايي که امروزه با آن‌ها مواجه است سوق دهد.
کتاب «اخلاق در ايران» از مقدمه‌اي مفصل به‌قلم نعمت‌الله فاضلي، درآمدي از نويسنده با عنوان «نظري? "ارجاع مستقيم"» و يازده فصل تشکيل شده است.
فصل‌هاي يازده‌گان? کتاب «اخلاق در ايران» عبارتند از: «يکپارچگي شناختي و هيجاني: نظري? انسجام قوي»، «حساسيت و انگيزش اخلاقي: نظري? رست»، «"التفات اخلاقي" چگونه به‌وجود مي‌آيد: نظري? رفتار برنامه‌ريزي‌شده»، «زماني براي دشواري اخلاق: نظري? بخت اخلاقي»، «برنام? قوي در اخلاق: نظري? شناختي و اجتماعي»، «تروما و اخلاق: معاني و اعمال اخلاقي چگونه ساخته مي‌شوند»، «نظري? انياگرام: ترکيب‌هاي شخصيتي و تنوع تجربيات اخلاقي»، «اخلاق صغير و اخلاق کبير: پديدارشناسي لحظ? اخلاقي»، «اخلاق از منظر نظري? نقد: تقرير فوکو از اخلاقِ مراقبت نفس و رهايي»، «هبيتوس و نظري? ساخت‌يابيِ تکويني» و «مدوس اُپرانديِ اخلاق: راهبردها و تاکتيک‌هايي که براي زيستن انتخاب مي‌کنيم».
کتاب «اخلاق در ايران؛ بين زمين و آسمان: کاربرد نظريات علمي در عامليت اخلاقي ما» در بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه منتشر شده است.

دربار? مقصود فراستخواه، نويسند? کتاب «اخلاق در ايران»
دکتر مقصود فراستخواه، متولد 1335 در تبريز، استاد دانشگاه، جامعه‌شناس، پژوهشگر و مترجم ايراني است. فراستخواه تحصيلکرد? الهيات، فلسفه و برنامه‌ريزي توسع? آموزش عالي است. کار پژوهشي او بيشتر بر سه حوز? مطالعات دين، مطالعات اجتماعي و مطالعات علم، آموزش عالي و دانشگاه متمرکز است.
فراستخواه استاد دانشگاه‌هاي الزهرا، علامه طباطبايي، تهران و شهيد بهشتي است. او همچنين در نيم? اول ده? 70 خورشيدي به تدريس در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالي تبريز پرداخته است.
تدريس برنامه‌ريزي توسع? آموزش عالي در مؤسس? پژوهش و برنامه‌ريزي آموزش عالي از ديگر فعاليت‌هاي علمي و آموزشي مقصود فراستخواه است.
او داراي جايز? ترويج علم سال 1396 و جايز? مطالعات ميان‌رشته‌اي از دهمين جشنوار? بين‌المللي فارابي است.
دکتر مقصود فراستخواه همچنين در سال 1397، به‌همراه دکتر عباس بازرگان، جايز? نشان دهخدا را براي کتاب «نظارت و ارزشيابي در آموزش عالي»، که کار مشترک عباس بازرگان و مقصود فراستخواه است، دريافت کرده است.
از ديگر آثار مقصود فراستخواه مي‌توان به کتاب‌هاي «ما ايرانيان: زمينه‌کاوي تاريخي و اجتماعي خلقيات ايراني»، «دين و جامعه»، «گاه و بي‌گاهيِ دانشگاه در ايران: مباحثي نو و انتقادي درباب دانشگاه‌پژوهي، مطالعات علم و آموزش عالي»، «دانشگاه و آموزش عالي: منظرهاي جهاني و مسئله‌هاي ايراني»، «مسئله‌ي ايران»، «کنش‌گران مرزي» و «ذهن و همه‌ چيز: طرح‌واره‌هايي براي زيستن» اشاره کرد.