کتاب «تئاتر براي زندگي» نوشت? ديويد دايموند
چگونه ميتوان با تئاتر بر اجتماع و سياست اثر گذاشت و دموکراسي را نهادينه کرد؟ کتاب «تئاتر براي زندگي: هنر و علم در خدمت گفتوگوي "اجتماعبنياد"»، با عنوان اصلي Theatre for Living: The Art and Science of Community-Based Dialogue، کتابي است دربار? کارکرد اجتماعي و دموکراتيک تئاتر و در آموزش اينکه چطور بهوسيل? تئاتر فرهنگ دموکراتيک را در اجتماع ايجاد و دروني کنيم و بيصدايان اجتماع را صاحب صدا کنيم و به آنها بياموزيم مسائل اجتماع خود را بروز دهند.
ديويد دايموند در کتاب «تئاتر براي زندگي»، با تلفيق «نظري? سيستمها» با جنبش «تئاتر سرکوبشدگان»، تئاتر را به متن اجتماع و زندگي اجتماعي روزمره ميآورد و از ظرفيتهاي اجتماعي مثبت تئاتر سخن ميگويد و از اينکه اين ظرفيتها را چگونه ميتوان، براي تمرين دموکراسي و ايجاد تحول مثبت و دموکراتيک در اجتماع، به کار انداخت.
کتاب «تئاتر براي زندگي» کتابي مفيد براي هم? افراد و گروههايي است که به فعاليتهاي اجتماعي و آموزشي و درماني و سياسي مشغولند و در پي ساخت اجتماع و جهاني بهتر، عادلانهتر و دموکراتيکتر هستند. اين کتاب حاوي آموزههايي مهم براي سياستمداران، معلمان، مربيان تربيتي، مددکاران، فعالان مدني، فعالان محيط زيست، درمانگران، پژوهشگران رسانه، کارشناسان فرهنگي بهزيستي و زندانها، روانپزشکان، مديران و تسهيلگران سازمانهاي مردمنهاد است.
تام سندبورن، راهنماي کتب زيستمحيطي، دربار? کتاب «تئاتر براي زندگي» مينويسد: «ديويد دايموند که سالهاست تئاتري کنشگرانه را در شهر ونکوور پايهگذاري کرده است، در کتاب تئاتر براي زندگي دربار? تکامل رويکردش به نمايشسازي مينويسد. تلاش او که حاصل مطالع? فعاليتهاي هنرمند پيشگامِ تئاتر، آگوستو بوال، تا واپسين اثر اوست، به اجتماعات اين امکان را ميدهد در واکنش به بحران زيستمحيطي، قصههاي خودشان را خلق کنند و تغيير دهند. کتاب پرشور و صميمانهاي است که همچون کار دايموند با تئاتر "هِدلاينزِ" ونکوور، پرتحرک و چالشبرانگيز است. مناقش? او با چپگرايان سنّتي در مورد مفاهيم سرکوب و سرکوبگر، جالب توجه است.»
متن اصلي کتاب «تئاتر براي زندگي» اولين بار در سال 2007 منتشر شده است. اين کتاب در سال 2008 جايز? کتاب ممتاز اتحادي? تئاتر و آموزش امريکا را دريافت کرد.
مروري بر کتاب «تئاتر براي زندگي»
ديويد دايموند در کتاب «تئاتر براي زندگي» مباحث نظري را با آموزههايي عملي و نقل تجربههاي خود از اجراي شيوهاي از کنش اجتماعي از طريق تئاتر، که موضوع اين کتاب است، ميآميزد و همين ويژگي است که کتاب «تئاتر براي زندگي» را به يک کتاب آموزشي و کاربردي براي فعالان عرصههاي گوناگون اجتماع و سياست تبديل ميکند.
آنچه دايموند در کتاب «تئاتر براي زندگي»، دربار? تغيير مثبت و دموکراتيک اجتماع بهوسيل? تئاتر، به شرح و تبيين آن ميپردازد، چنانکه پيشتر نيز اشاره شد، تلفيقي از نظري? سيستمها با جنبش تئاتر «سرکوبشدگان» است. دايموند در يادداشت ابتداي کتاب «تئاتر براي زندگي» از دو نفري ياد ميکند که الهامبخش او در اين تلفيق و رسيدن به نظريه و شيوهاي بودهاند که بهکمک آن بتوان از ظرفيت اجتماعي تئاتر استفاده کرد. اين دو نفر، يکي آگوستو بوال، کارگردان برزيلي و مبدع تئاتر سرکوبشدگان، است و ديگري دکتر فريجاف کاپرا، فيزيکدان و شارح نظري? سيستمها و بنيانگذار مرکز سواد زيستبومي که پيشگفتاري هم بر کتاب «تئاتر براي زندگي» نوشته که بعد از يادداشت نويسنده آمده است.
مبناي آنچه ديويد دايموند براي آوردن تئاتر به متن زندگي و تبديل کردن آن به کنشي اجتماعي و دموکراتيک انجام داده و آن را در کتاب «تئاتر براي زندگي» شرح داده است، اين ديدگاه است که اجتماع نيز به فرد ميماند و همانطور که يک فرد اگر خود را بروز ندهد و همهچيز را در خود نگه دارد دچار بيماري ميشود، اجتماع نيز اگر مجال بروز نيابد بيمار خواهد شد.
چنانکه دايموند در کتاب «تئاتر براي زندگي» توضيح ميدهد، تئاتر ميتواند اين مجال بروز را براي اجتماع فراهم کند. او در اين کتاب از تجربيات عملي خود دربار? تأثير تئاتر بر اجتماع و استفاده از ظرفيتهاي اجتماعي تئاتر و از شيوههايي مينويسد که ميتوان بهکمک آنها اين ظرفيتها را از قوه به فعل درآورد.
در کتاب «تئاتر براي زندگي» بازيها و تمرينهايي ارائه شده تا کتاب، در کنار طرح مباحث تئوريک، کارکردي عملي نيز داشته باشد و صرفاً به تبيين تئوريک دربار? آنچه نويسنده درصدد توضيح و آموزش و رواجِ آن است بسنده نشود.
در کتاب «تئاتر براي زندگي» سخن از تئاتري است که بازيگران و کنشگران آن مردم عادي اجتماعات گوناگون هستند و آنها از خلال اين تئاتر، در صحن? اجتماع حضوري فعال پيدا ميکنند و صاحب صدا ميشوند و اين صدا را بروز ميدهند.
کتاب «تئاتر براي زندگي» از پيشگفتار فريجاف کاپرا، مقدم? نويسنده، نُه بخش، مؤخره و يک بخش ضميمه تشکيل شده است.
بخشهاي نُهگان? کتاب «تئاتر براي زندگي» عبارتند از: «يک تاريخچ? کوتاه شخصي»، «تئاتر براي زندگي و رابط? آن با تئاتر سرکوبشدگان»، «اجتماع زنده»، «مدارهاي بازخورد»، «هنر تئاترِ تعاملي»، «در فضاي کارگاه»، «همکاري مهم افراد بومي»، «هُشيارسازي گروه» و «موردپژوهيها».
کتاب «تئاتر براي زندگي: هنر و علم در خدمت گفتوگوي "اجتماعبنياد"» با ترجم? مصطفي ظفرقهرمانينژاد، همراه با يادداشتي از علي ظفرقهرمانينژاد، دبير مجموعه کتابهايي با عنوان «هنرهاي جامعهبنيان»، که کتاب «تئاتر براي زندگي» اولين کتابِ آن است، در نشر نو منتشر شده است.
دربار? ديويد دايموند، نويسند? کتاب «تئاتر براي زندگي»
ديويد دايموند يکي از مؤسسان شرکت تئاتريِ مستقر در ونکوورِ کانادا، با عنوان «تئاتر براي زندگي»، است. اين مؤسسه قبلاً با عنوان «تئاتر هدلاينز» فعاليت ميکرد و بعداً نام آن به «تئاتر براي زندگي» تغيير کرد.
دايموند مبدع تکنيکهاي «تئاتر براي زندگي» و برگزارکنند? کارگاههاي آموزشي براي آموزش اين نوع تئاتر است.
