کتاب «حقوق بشر» نوشت? مايکل فريمن
نگاهي به مفهوم حقوق بشر در چشماندازي فرهنگي و تاريخي و اجتماعي و سياسي و فلسفي و بررسي نسبت حقوق بشر با علوم اجتماعي. کتاب «حقوق بشر» (Human Rights) مايکل فريمن کتابي است که مفهوم حقوق بشر را در متن تحولات جهان و بهموازت علوم اجتماعي مورد بررسي قرار ميدهد و از چالشهاي جديد پيشِ روي حقوق بشر ميگويد.
مايکل فريمن در کتاب «حقوق بشر»، با رويکردي ميانرشتهاي و در بستر علوم اجتماعي و در چشماندازي تاريخي، به مطالع? حقوق بشر و نقشي که ميتواند در مقابله با بيعدالتي و احقاق حقوق انساني ايفا کند ميپردازد و حقوق بشر را در عرص? نظر و عمل مورد بررسي قرار ميدهد.
کتاب «حقوق بشر» کتابي مفيد و مناسب براي آشنايي با مفهوم حقوق بشر و پيشين? تاريخي اين مفهوم و پيوند آن با شاخههاي گوناگون علوم اجتماعي و آگاهي از اين موضوع است که حقوق بشر تا چه ميزان، در عمل، نقشي مؤثر عليه بيعدالتي ايفا کرده و ميتواند ايفا کند.
متن اصلي ويراست اول کتاب «حقوق بشر» اولين بار در سال 2002 منتشر شد اما فريمن سه ويراست ديگر از اين کتاب منتشر کرد که چهارمينشان در سال 2022 به چاپ رسيد و چاپ جديد ترجم? فارسي کتاب «حقوق بشر» هم براساس همين ويراست چهارم است.
مروري بر کتاب «حقوق بشر»
مايکل فريمن در کتاب «حقوق بشر» مفهوم حقوق بشر را محدود به چارچوب حقوقي آن نميبيند و آن را فراتر از اين چارچوب و در نسبت با علوم اجتماعي مورد بررسي قرار ميدهد، چون بر اين عقيده است که مفهوم حقوق بشر با علوم اجتماعي پيوندي پيچيده دارد.
کتاب «حقوق بشر»، ضمن پرداختن به پيشين? تاريخي مفهوم حقوق بشر و رابطهاش با علوم اجتماعي، از وضعيت حقوق بشر در جهان کنوني سخن ميگويد و از سوءتفاهمهايي که دربار? رابط? حقوق بشر و ليبراليسم وجود دارد و نيز از کارکرد حقوق بشر در عمل.
فريمن همچنين در کتاب «حقوق بشر» به تحليل چالشهايي ميپردازد که حقوق بشر با آنها مواجه است؛ چالشهاي برآمده از بحران محيط زيست، همهگيريها و تکنولوژيهاي جديد.
کتاب «حقوق بشر» به ما ميگويد که چرا مفهوم حقوق بشر، يک مفهوم مهم است که بايد بهروشني مورد تحليل قرار گيرد و شناخته و درک شود و وجوه گوناگون آن، نهفقط وجه حقوقياش، توضيح داده شود. فريمن بر اين عقيده است که هم علوم اجتماعي بايد حقوق بشر را جدي بگيرند و هم فعالان حقوق بشر بايد به علوم اجتماعي توجه نشان دهند چرا که بين حقوق بشر و علوم اجتماعي پيوندي تنگاتنگ برقرار است و اين پيوند بايد جدي گرفته شود.
فريمن همچنين در ويراست چهارم کتاب «حقوق بشر» مباحث جديدي را، براساس تحولات روز جهان، وارد کتاب کرده است.
کتاب «حقوق بشر» از پيشگفتار نويسنده بر ويراست چهارم اين کتاب، نُه بخش و «اعلامي? جهاني حقوق بشر» تشکيل شده است.
بخشهاي نُهگان? کتاب «حقوق بشر» عبارتند از: «مقدمه: تفکر دربار? حقوق بشر»، «خاستگاهها: ظهور و افول حقوق طبيعي»، «بعد از 1945: عصر جديد حقوق»، «نظريههاي حقوق بشر»، «حقوق بشر و علوم اجتماعي»، «سياست حقوق بشر»، «جهاني شدن، توسعه، و فقر: اقتصاد و حقوق بشر»، «جهانشمولي، تنوع، و تفاوت: فرهنگ و حقوق بشر» و «نتيجه: آرمانشهرخواهان، آخرالزمانگرايان، حفاران آهستهرو».
در بخشي از کتاب «حقوق بشر» ميخوانيد: «مطمئناً اين روزها دوران سختي براي حقوق بشر است. با اين حال، هرگز دورههاي آساني وجود نداشته است. درست است که دهههاي 1980 و 1990 دور? خوشبيني نسبي بود، زيرا بسياري از ديکتاتوريها در سراسر جهان سقوط کردند و جاي خود را به دموکراسيهاي ليبرال متعهد به حقوق بشر دادند. منتقدان بهدرستي اشاره ميکنند که برخي از حاميان حقوق بشر در آن زمان بيش از حد خوشبين بودند و شکنندگي اين دستاوردها را دستکم ميگرفتند. با اين حال، نقد آنها فاقد انسجام است و ترکيبي از تأکيد بر امکان و عدم قطعيت (هم پيشرفت و هم پسرفت) را با تقديرگرايي (مثل سخن گفتن از دوران افول و آخرالزمان) در هم ميآميزد. علم اجتماعي حقوق بشر از کمال و قطعيت دور است. بسياري از اختلافات و بحثها حلنشده مانده است. اگر وضعيت حقوق بشر احتمالي باشد، وضعيت علوم اجتماعي نيز همينگونه است. استراتژي و خطمشي حقوق بشر بايد بر اساس وضعيت دانش اجتماعي – علمي هدايت شود، اما هرگز نميتوان با اين دانش آن را بهطور کامل تعيين کرد. يک حقوقدان، دانشمند علوم اجتماعي، يا فعال حقوق بشر وقتي وضعيت اين حقوق را در سال 1980 بررسي ميکند، ممکن است دچار بدبيني شود، زيرا از اينکه ديکتاتوري در آرژانتين و شيلي بهزودي سقوط ميکند (1982، 1988)، ديوار برلين فروميريزد و شرق اروپا از کمونيسم رها ميشود (1989)، و آپارتايد در آفريقاي جنوبي به پايان خواهد رسيد (1993 – 1994) آگاه نيست.
نميدانيم آينده چگونه خواهد بود. ما ميتوانيم بادهاي مخالف قوي عليه پيشرفت و در عين حال دستاوردهاي مختلف پيشرونده را تشخيص دهيم. علوم اجتماعي تعيين نميکند که خوشبين باشيم يا بدبين. تاريخِ جنايات حقوق بشري و مبارزات عليه حکومتهاي خودسر، تعصبات مذهبي، و نفرتهاي قومي / نژادي اقتضا ميکند که خوشبيني ما محتاطانه و واقعبينانه باشد.
ماکس وبر، جامعهشناس آلماني، گفته است که سياست حفاري تدريجيِ سطوحِ سخت است. اين عبارت ماهيت سياست حقوق بشر را بهتر نشان ميدهد تا ارجاع به تصوراتي مثل آرمانشهر، آخرالزمان، يا جادههاي ناکجاآباد. علوم اجتماعي پس از يک تأخير طولاني شروع به جدي گرفتن حقوق بشر کرده است. بايد اميدوار باشيم که اين پيشرفت خوشايند با جدي گرفتن علوم اجتماعي از سوي فعالان حقوق بشر همراه شود.»
دربار? مايکل فريمن، نويسند? کتاب «حقوق بشر»
مايکل فريمن (Michael Freeman)، متولد 1936، متخصص و پژوهشگر حقوق بشر است. فريمن استاد بازنشست? دپارتمان حکمراني دانشگاه اسکس در کولچستر انگلستان است و تدريس در دانشگاههايي ديگر، از جمله دانشگاههاي ادينبورو و گوتنبرگ، عضويت در هيئت مدير? کميت? تحقيقات حقوق بشرِ انجمن بينالمللي علوم سياسي و رياست اين کميته، عضويت در عفو بينالملل و نيز رياست بخش بريتانياي اين سازمان را در کارنام? کاري خود دارد.
از فريمن مقالات زيادي دربار? حقوق بشر منتشر شده است.
دربار? ترجم? فارسي کتاب «حقوق بشر»
کتاب «حقوق بشر» با ترجمه و مقدم? محمد کيوانفر در انتشارات هرمس منتشر شده است. اين کتاب قبلاً نيز با همين ترجمه در انتشارات هرمس منتشر شده بود اما، چنانکه در مقدم? محمد کيوانفر بر چاپ جديد ترجم? فارسي اين کتاب اشاره شده، اين چاپِ جديد، ترجم? ويراست چهارم کتاب، يعني ويراستِ منتشرشده در سال 2022، است.
محمد کيوانفر مترجم ايراني است. از ترجمههاي او ميتوان به کتاب «بياييد فلسفه بورزيم: درآمدي بر تأمل انتقادي و گفتوگوي عقلاني» اشاره کرد.
