فیل آبی برای ایده یابی جلد 2

فيل آبي براي ايده‌يابي جلد 2
محمدحسين نيرومند
ناشر: ميردشتي

کتاب «فيل آبي براي ايده‌يابي: دستورالعمل‌هاي ايده‌يابي و پرورش آن» (جلد 2) اثر محمدحسين نيرومند
جلد دوم کتاب «دستورالعمل‌هاي رنه ماگريت به فيل آبي براي ايده‌يابي: دستورالعمل‌هاي ايده‌يابي و پرورش آن»، همان‌طور که از عنوانش هم برمي‌آيد، اثري است که تلاش مي‌کند به پيدا کردن ايده‌ و به خصوص ايده تصويري براي طراحي گرافيک کمک کند.
نويسنده کتاب «فيل آبي براي ايده‌يابي» (جلد 2)، با تمرکز بر آثار رنه ماگريت و الهام گرفتن از نقاشي‌هاي او، پيشنهاداتي عملي براي ايده‌يابي ارايه کرده است. رنه ماگريت، نقاش بلژيکي و از شاخص‌ترين چهره‌هاي سوررئاليسم در هنر نقاشي است. ماگريت از مشهورترين نقاشان قرن بيستم است که تاثير زيادي بر نقاشان پس از خود برجا گذاشت.
در جلد دوم کتاب «فيل آبي براي ايده‌يابي» با تامل بر نقاشي‌هاي ماگريت و الهام از آنها بر ايده‌يابي در حوزه هنر طراحي تمرکز شده است. از اين‌رو در عنوان کتاب عنوان شده که در اين کتاب با دستورالعمل‌هاي رنه ماگريت براي يافتن ايده در طراحي گرافيک روبرو هستيم.
پيش از انتشار جلد دوم کتاب «فيل آبي براي ايده‌يابي»، جلد اول اين اثر منتشر شده بود. جلد اول اين کتاب نيز در پي ارايه ايده‌هاي خلاقانه در طراحي گرافيک و هنرهاي بصري است و پس از انتشار با استقبال زيادي روبرو شد و مبناي تدريس در برخي مراکز آموزشي قرار گرفت. نويسنده کتاب «فيل آبي براي ايده‌يابي» اشاره کرده که پس از انتشار جلد اول اين کتاب، گروهي از دانشجويان هنر کشور لبنان به ايران آمده بودند و او اين کتاب را به آنها هديه داده بود. پس از مدتي يکي از آنها از نويسنده درخواست مي‌کند که مجوز انتشار کتاب را به زبان عربي به او بدهد. آن‌طور که نويسنده کتاب نوشته کتاب «فيل آبي براي ايده‌يابي» در يکي از دانشکده‌هاي هنري لبنان نيز تدريس مي‌شود.

مروري بر کتاب «فيل آبي براي ايده‌يابي» (جلد 2)
جلد دوم کتاب «فيل آبي براي ايده‌يابي» مي‌گويد در حوزه هنر طراحي گرافيک، چه براي يافتن يک ايده شخصي و چه يک ايده سفارشي، نيازمند يک نشانه تصويري مرتبط با موضوعي هستيم که قرار است بر اساس آن ايده‌يابي کنيم. ايده‌يابي نيز اين‌گونه تعريف شده: پيوند دو نشانه تصويري به ظاهر بي‌ارتباط در يک کليت نوآور و بديع.
بر اين اساس، محمدحسين نيرومند در جلد دوم کتاب «فيل آبي براي ايده‌يابي»، راهکارهايي عملي براي اين فرايند پيشنهاد داده است. او مي‌گويد پيدا کردن نشانه تصويري مرتبط با موضوع کار ساده‌‌اي است. مثلا اگر موضوع کار جشنواره فيلم باشد، اين نشانه تصويري مي‌تواند چيزهايي شبيه به اين باشد: تصوير نگاتيو يک فيلم، دوربين فيلمبرداري يا حتي آرم جشنواره. با همين يک نشانه هم مي‌توان کار را پيش برد منوط به اينکه بر مباني زيبايي‌شناسي تسلط داشته باشيم.
اما همان‌طور که اشاره شد در کتاب «فيل آبي براي ايده‌يابي» (جلد 2) تاکيد شده که براي ايده‌يابي حداقل به دو نشانه تصويري نياز داريم که نشانه دوم بايد با نشانه اول مرتبط باشد: «نشانه دوم با نشانه اول يا بايد مشابهت داشته باشد، يا متباين و يا مجاورت داشته باشد. در اين صورت شما با دو نشانه‌اي روبروئيد که پيوند آنها متداعي است. يعني آنها در ذهن شما با هم متصل‌اند.» اما مسئله اينجا است که هر ايده‌اي که در اين فرايند به ذهن ما برسد احتمالا پيش‌ از ما به ذهن فرد ديگري رسيده است. در جلد دوم کتاب «فيل آبي براي ايده‌يابي» مي‌بينيم که چگونه مي‌توان از طريق «آشنايي‌زدايي» بر اين مسئله هم فائق شويم.
نويسنده جلد دوم کتاب «فيل آبي براي ايده‌يابي» درباره نحوه آشنايي‌زدايي از نشانه تصويري و چگونگي فرايند کار نوشته: «در اين مرحله شما يک نشانه مرتبط اوليه داريد که با تغييرات از آن آشنايي‌زدايي کرده‌ايد. دوباره بايد قوه تداعي معاني ذهني شما فعال شود، اما اين‌بار تداعي از نشانه تغيير يافته خواهد بود. در اين مرحله نشانه جانبي شکل مي‌گيرد. چنان‌چه يک مرحله ديگر تداعي صورت گيرد، در اين صورت نشانه نزديک شکل مي‌گيرد. نشانه دور حاصل تداعي از نشانه نزديک است که معمولا در اين مرحله ايده‌هاي بديع و نوآور پديد مي‌آيد. اما رسيدن به اين مرحله بسيار دشوار است.» در کتاب «فيل آبي براي ايده‌يابي» (جلد 2) اين کار که به نظر دشوار مي‌رسد به شکلي ساده همراه با راهکارهايي عملي توضيح و آموزش داده شده است. البته در خود کتاب به اين نکته هم اشاره شده که هنر مثل رياضي نيست چرا که هنر از جنس تفکر واگرا است و رياضي از جنس تفکر همگرا؛ از اين رو آموزش هنر مثل آموزش رياضي نيست و ممکن است يک مسئله پاسخ‌هاي متعدد و زيادي داشته باشد.
در هنر طراحي گرافيک مثل ديگر رشته‌هاي هنرهاي تجسمي با دو سبک عمده يعني کارکردگرا و صورتگرا روبرو هستيم. شيوه‌اي که در جلد دوم کتاب «فيل آبي براي ايده‌يابي» به کار گرفته شده گرايش ميانه‌اي از اين دو روش اصلي ايده‌يابي است.
جلد دوم کتاب «فيل آبي براي ايده‌يابي» به جز پيشگفتار شامل بخش‌هايي با اين عناوين است: «همه آن‌چه که کتاب مي‌خواهد بگويد!»، «سخن گفتن تنها با دو واژه تصويري!»، «ايده‌يابي محتوايي يا شکلي»، «يافتن نشانه مرتبط»، «تخم پرنده ببين کبوتر بکش!»، «انتخاب نشانه مرتبط»، «غريبه‌سازي امر آشنا»، «چرا نشانه‌ها را بايد تغيير داد»، «روش‌هاي ايجاد ارتباط با نشانه‌ها»، «از نشانه‌هاي مرتبط تا نشانه‌هاي دور»، «شرط همجواري و جانشيني»، «وضعيت طرد، اشتراک و شمول»، «چرا دو نشانه براي بيان هر موضوعي کافي است؟»، «هنر از جنس پيرايش نه آرايش»، «آيا فقط دو نشانه کافي است؟»، «تغيير معنا با تغيير موقعيت نشانه‌ها»، «چگونگي پرورش ايده»، «سه شرط اساسي شکل‌گيري يک ايده»، «پيوند منطقي نشانه‌هاي دوتايي»، «چهار موقعيت اصلي نشانه‌ها» و «الگوهاي چهل‌گانه فيل آبي».

درباره محمدحسين نيرومند، نويسنده کتاب «فيل آبي براي ايده‌يابي» جلد 2
کتاب «دستورالعمل‌هاي رنه ماگريت به فيل آبي براي ايده‌يابي: دستورالعمل‌هاي ايده‌يابي و پرورش آن» اثر محمدحسين نيرومند در نشر ميردشتي منتشر شده است.
محمدحسين نيرومند، متولد 1341 در مشهد، نويسنده و طراح و کاريکاتوريست است. او در رشته طراحي صنعتي در دانشکده هنرهاي زيباي دانشگاه تهران درس خوانده و به عنوان طرح کميک‌استريپ و مدرس هم فعاليت کرده است. او همچنين با نشريات مختلفي هم در سال‌هاي مختلف همکاري داشته و در دوره‌اي هم سردبير کيهان کاريکاتور بوده است. برخي ديگر از آثار او عبارتند از: کاريکاتور «کلاه‌به‌سرهاي ابوغريب»، کميک استريپ چهارجلدي «قصه‌هاي جنگ» و «مديريت چشم مخاطب: چگونه نشانه‌هاي تصويري را سازمان‌دهي کنيم».