کتاب «قصر به قصر» اثر لويي فردينان سلين، ترجمه مهدي سحابي، نشر مرکز
داستاني که در آن با روايت اشباح جنگ و سيهروزي و وحشت و نفرت روبروييم. لويي فردينان سلين به نسلي از نويسندگان تعلق داشت که شاهد دوران بحراني جنگ بودند و او در برخي از آثارش مثل کتاب «قصر به قصر» تصويري از اين دوران به دست داده است.
رمان «قصر به قصر» در سال 1957 منتشر شد. ماجراهاي اين رمان در سه قصر رخ ميهد که گذار سلين به آنها افتاده و سه مرحله پياپي از زندگي پرفراز و نشيب او را به تصوير ميکشد.
سلين در رمان «قصر به قصر» به شکلي داستاني را که در اولين کتابش يعني «سفر به انتهاي شب» روايت کرده بود ادامه داده است.
کتاب «قصر به قصر» يکي از رمانهاي ارزنده سلين است و در اينجا نيز جنگ حضوري پررنگ دارد. اين رمان به دوره پاياني نويسندگي سلين مربوط است و به نوعي ميتوان آن را کتاب پاياني و حرف آخر سلين دانست.
مروري بر کتاب «قصر به قصر»
ميدانيم که اولين رمان سلين، «سفر به انتهاي شب»، رماني اتوبيوگرافيکال يا حسبحالگونه است. قهرمان اين رمان، باردامو، به جاهاي مختلفي سفر ميکند و در تجربيات مختلفي سهيم ميشود و اينها مکانها و تجربياتي است که خود سلين پيش از آنکه نويسنده شود پشت سر گذاشته است. اما آنطور که مهدي سحابي، در مقدمه رمان «قصر به قصر» نوشته، ميشد که عنوان اين کتاب نيز «انتهاي شب» باشد چرا که مضمون آن درواقع مقصد و پايان سفري است که باردامو آغاز کرده بود.
عنوان کتاب «قصر به قصر» اشاره به قصرهايي دارد که برخلاف آنچه که ممکن است در آغاز به ذهنمان بيايد، مکانهاي اشرافي تجمل و خوشگذراني نيستند بلکه به قول سحابي «جولانگاه دردآلود اشباحياند که در وضعيتي واقعا آخرزماني آزاد شدهاند و انگار که بناست همه عالم را پر کنند و ديگر تا ابد ماندگار بشوند.»
رمان «قصر قصر» شرح سه دوره قصرنشيني سلين است: دوره اول دوره زندگي در جايي است که پناهگاه همه پسماندههاي توفان جنگ دوم جهاني شده است. دوره دوم، دوره زندان و بدنامي و طردشدگي است و دوره سوم به زندگي سالهاي پاياني سلينِ پزشک مربوط است که در گوشهاي به درمان معدود بيماران فقيرتر از خودش ميپردازد.
رمان «قصر به قصر» کتاب پيري سلين است و اين دورهاي است که او هم در دوران پختگي است و هم در دوران نااميدي. «قصر به قصر» رمانهاي «سفر به انتهاي شب» و «مرگ قسطي» را کامل ميکند و همراه با آنها سه شاهکار بنيادين سلين را تشکيل ميدهد.
در کتاب «قصر به قصر» نيز اگرچه ردي پررنگ از زندگي و تجربيات خود سلين قابل رديابي است اما بايد به اين نکته هم توجه داشت که اين رمان با هيچ معياري زندگينامه سلين نيست. اصولا سلين تخيلي عنانگسيخته و زباني بينظير دارد و از اينرو جابهجا ارتباط روايت با زندگي شخصي خود او قطع ميشود و جهاني که حاصل خلاقيت اوست ساخته ميشود.
سلين در رمان «قصر به قصر» روايتي از يکي از بحرانيترين دورههاي تاريخ معاصر به دست داده و نکته قابل توجه اين است که او اصلا ميانهاي با موضع بيطرفي نداشته و از اين نظر ما در کتاب «قصر به قصر» شاهد روايت درخشان سلين از واقعيت و بحرانهايش از منظر خاص او هستيم.
درباره لويي فردينان سلين نويسنده کتاب «قصر به قصر»
لويي فردينان دتوش، با نام مستعار سلين، در سال 1894 در کوربهووآ در حومه پاريس به دنيا آمد. پدرش کارمند يک موسسه بيمه و مادرش خرازيفروش بود و کودکي سلين عملا در مغازه مادرش گذشت. خانواده سلين ميخواستند که که او در آينده به تجارت بپردازد و براي اين منظور او مدتي به آلمان و انگليس فرستاده شد. او مدتي براي امرار معاش به کارهاي مختلفي مشغول بود تا اينکه به تحصيل پزشکي مشغول شد. سلين به «پزشک فقرا» مشهور بود و حتي وقتي نويسندهاي مشهور شد باز به طبات ميپرداخت. سلين يکي از مهمترين و در عين حال جنجاليترين نويسندگان قرن بيستم است. او با همان اولين کتابش يعني «سفر به انتهاي شب» که در 1932 منتشر شد، موفقيت و شهرت زيادي به دست آورد و به عنوان نويسندهاي نوآور با زباني انقلابي مطرح شد. «مرگ قسطي» دومين رمان سلين بود که اگرچه در ابتدا چندان مورد توجه قرار نگرفت اما امروز به اعتقاد اغلب منتقدان شاهکار يا يکي از شاهکارهاي سلين به شمار ميرود. سلين در سالهاي جنگ دوم جهاني مواضعي در دفاع از آلمان گرفت و اين باعث شد که سايه دفاع از فاشيسم براي مدتي طولاني بالاي سرش باشد. با اينحال امروز سلين متعلق به ادبيات است و نه سياست گرچه پس از سال 1938 اينطور به نظر ميرسيد که او ادبيات را به نفع سياست کنار گذاشته است. در اواخر دهه 1930 او پرحاشيهترين و بيملاحظهترين نويسنده ضديهودي فرانسه بود و در سالهاي جنگ به همکاري يا دستکم هواداري از نازيها متهم شده بود. با گذشت زمان به مرور اين مواضع سلين به فراموشي سپرده شد و او دوباره در مقام برجستهترين و تاثيرگذارترين نويسنده قرن بيستم فرانسه مطرح شد. سلين امروز به عنوان آخرين کلاسيک فرانسوي شناخته ميشود و آثارش از پرفروشترين کتابهاي داستاني است. سلين را به عنوان احياکننده زبان فرانسوي ميشناسند که با شکستن چارچوبهاي کهنه اين زبان و استفاده از زبان محاورهاي خشن و به کار بستن زبان شفاهي و عاميانه در آثارش بدعتي در رمان معاصر به وجود آورد. با اين همه سلين از تنهاترين چهرههاي ادبيات قرن بيستم بود و هنگام مرگش در 1961، روزنامههاي فرانسوي بسيار مختصر به او پرداختند. «جنگ»، «افسانهاي براي وقتي ديگر»، «مرگ قسطي»، «گفتوگو با پروفسور ايگرگ»، «ريگودون» و «معرکه» برخي ديگر از کتابهاي سلين هستند که به فارسي ترجمه شدهاند.
درباره ترجمه کتاب «قصر به قصر»
کتاب «قصر به قصر» با ترجمه مهدي سحابي در نشر مرکز منتشر شده است.
مهدي سحابي، مترجم، نقاش، مجسمهساز، داستاننويس، روزنامهنگار و عکاس ايراني بود که در سال 1322 در شهر قزوين متولد شد و در هجدهم آبان 1388 از دنيا رفت. سحابي چهرهاي بهواقع چندوجهي بود و علايقي متعدد داشت و اين به روشني در کارنامه پربار به جا مانده از او قابل مشاهده است. در ميان فعاليتهاي مختلف سحابي، ترجمه ادبي مهمترين دغدغه و کار او بود و امروز هم او اغلب با ترجمههايش به خصوص از مارسل پروست و لويي فردينان سلين به ياد آورده ميشود. سحابي به جز کار ترجمه به مجسمهسازي و نقاشي و داستاننويسي هم ميپرداخت و خودش را نقاش روزهاي تعطيل ميناميد به اين معنا که شش روز در هفته ترجمه ميکند و مينويسد و يک روز نقاشي ميکند. سحابي با سه زبان فرانسه و ايتاليايي و انگليسي آشنا بود. او پس از تحصيلات متوسطه به تحصيل در رشته نقاشي در تهران مشغول ميشود اما آن را نيمهکاره رها ميکند و به ايتاليا ميرود تا در آنجا در رشته کارگرداني سينما تحصيل کند. اما اين را هم به پايان نميرساند و مدتي در ايتاليا و فرانسه زندگي ميکند و سپس در اوايل دهه پنجاه به ايران برميگردد و چون نميتواند با سينماي ايران ارتباطي برقرار کند روي به روزنامهنگاري ميآورد و سپس نوشتن و ترجمه بدل به حرفه اصلياش ميشود. «در جستوجوي زمان از دست رفته»، «مرگ قسطي»، «مزدک»، «گارد جوان»، «بابا گوريو»، «سرخ و سياه»، «مادام بوواري»، «بارون درختنشين» و «تربيت احساسات» عناوين برخي از مهمترين ترجمههاي مهدي سحابي هستند.
