کتاب «لذتهاي ايرانيان» نوشت? ويلم فلور و حسن جوادي
سِير و سياحتي در آداب و تشريفات و آلات و ادوات لذت و عيشونوش در ايران، از اعصار قديم تا روزگار معاصر. کتاب «لذتهاي ايرانيان»، با عنوان اصلي Persian Pleasures: How Iranians Relaxed Through the Centuries with Food, Drink & Drugs، پژوهشي درباب خوراک و نوشاک و دود و دَم در ايران و ربط و پيوند اينها با زندگي اجتماعي ايرانيان است.
نويسندگان کتاب «لذتهاي ايرانيان» در اين کتاب اسباب لذتهاي جمعي و دورهمي در ايران را در زمينهاي تاريخي مورد بررسي قرار ميدهند و سِير تحول لذت در ايران و تأثير دورهميهاي سرخوشانه را بر زندگي اجتماعي ايرانيان در طول تاريخ ترسيم ميکنند.
در کتاب «لذتهاي ايرانيان» همچنين از منظر سياحان خارجي به خوراک و آداب و تشريفات آن در ايران نگاه شده و روايتهاي آنها از مشاهداتشان در اين باب نقل شده است.
متن اصلي کتاب «لذتهاي ايرانيان» اولين بار در سال 2019 منتشر شده است.
مروري بر کتاب «لذتهاي ايرانيان»
ويلم فلور و حسن جوادي در کتاب «لذتهاي ايرانيان» در هشت فصل به ارکان اصلي لذت در ايران، از قديمالايام تا دوران معاصر و از خوردن و شکمچراني تا قهوهنوشي و چاينوشي و مصرف توتون و تنباکو و مخدرات و مسکرات، پرداختهاند و خاستگاه هر يک از اين آداب عيش و عشرت در ايران و نحو? آشنايي ايرانيان با آنها و سير تحولشان و نيز نقش آنها در شکلدادن به مراودات اجتماعي را مورد بررسي قرار دادهاند.
کتاب «لذتهاي ايرانيان»، پس از مقدمهاي بهقلم ويلم فلور، با بحث درباب خوراک آغاز ميشود و با معرفي شاعري از قرن نهم هجري قمري به نام مولانا ابواسحاق حلاج شيرازي، معروف به بُسحاق اطعمه، که خوراکش سرودن شعر درباب خوردنيجات بود و از او ديواني در وصف طعام بهجا مانده که مرجعي براي شناخت انواع غذاها در ايران در دورانيست که اين شاعر ميزيسته است.
بحث از خوراک در تاريخ ايران در کتاب «لذتهاي ايرانيان» با نقل روايتهاي مسافران اهل عثماني و اروپا درباب غذاهاي ايراني، بين سالهاي 1500 تا 1900 ميلادي، و نيز شرح آنچه سياحان خارجي دربار? وعدههاي غذايي و آداب غذا خوردن ايرانيان گفتهاند ادامه مييابد.
فصل سوم کتاب «لذتهاي ايرانيان» به قهوهنوشي در ايران اختصاص دارد و به تاريخ اُنس ايرانيان با قهوه و پديد آمدن قهوهخانه در ايران و بدلشدن آن به پاتوق محبوب ايرانيان. نقش اجتماعي قهوهخانهها در ايران و تبديل قهوهخانه به چايخانه و نيز تعطيلي قهوهخانههاي سنتي و تفريحات و جمعهايي که در اين قهوهخانهها شکل گرفت، براثر مدرنشدن ايران، از ديگر موضوعاتي هستند که در اين فصل از کتاب «لذتهاي ايرانيان» به آنها پرداخته شده است.
فصل چهارم کتاب «لذتهاي ايرانيان» نقل خاطرهاي مکتوب از ماشاالله رزمي است که در آن از نقش اجتماعي و سياسي و اقتصادي قهوهخانههاي تبريز تا سال 1971 ميلادي سخن رفته است.
در فصل پنجم کتاب «لذتهاي ايرانيان» به چاي و چاينوشي در ايران پرداخته شده و به اين موضوع که چگونه قهوهنوشي در ايران جاي خود را به چاينوشي داد.
فصل ششم کتاب «لذتهاي ايرانيان» درباب بادهنوشي در ايران است و فصل هفتم هم درباب توتون و تنباکو و کشيدن قليان و سيگار در ايران.
مخدرات و مصرف انواع مواد مخدر در ايران موضوع فصل هشتم و پاياني کتاب «لذتهاي ايرانيان» است.
دربار? ويلم فلور و حسن جوادي، نويسندگان کتاب «لذتهاي ايرانيان»
ويلم ماريوس فلور (Willem Marius Floor)، متولد 1942، مورخ و ايرانشناس هلندي است. از آثار او ميتوان به کتابهاي «تاريخ کاغذ در ايران»، «تاريخ نان در ايران»، «تاريخ تئاتر ايران»، «نقاشي ديواري در دورهي قاجار»، «نظام قضايي عصر صفوي»، «صنعتي شدن ايران و شورش شيخ احمد مدني، 1925 – 1900»، «صنايع کهن در دورهي قاجار»، «ديوانسالاري عصر صفوي» و «طبق? کارگران و صنعت در ايران، 1320 – 1229» اشاره کرد.
ويلم فلور جايز? بينالمللي فارابي را بهخاطر مطالعات بشردوستانه دريافت کرده است.
حسن جوادي، متولد 1317 در تبريز، منتقد، پژوهشگر، مورخ، استاد دانشگاه، متخصص زبان و ادبيات فارسي و انگليسي و عربي و فرانسه، روزنامهنگار و مترجم ايراني است. او تحصيلکرد? دانشگاه سوربن و نيز داراي دکتراي ادبيات انگليسي از دانشگاه کيمبريج است.
جوادي تدريس زبان و ادبيات فارسي در دانشگاه کيمبريج و نيز تدريس در دانشگاه تهران، دانشگاه برکلي و دانشگاه جرج واشينگتن را در کارنام? کاري خود دارد و، علاوه بر تدريس و ترجمه و کار پژوهشي، به روزنامهنگاري هم پرداخته است.
از آثار تأليفي حسن جوادي ميتوان به کتابهاي «تاريخ طنز در ادبيات فارسي» و «ادوارد براون و ايران» و از ترجمههاي او ميتوان به کتاب «گذري به هند» و «نامههايي از تبريز» اشاره کرد.
او همچنين آثاري را از زبان فارسي به انگليسي ترجمه کرده است که رسال? «اخلاقالاشراف» عبيد زاکاني و اشعار فروغ فرخزاد از آن جملهاند.
دربار? ترجم? فارسي کتاب «لذتهاي ايرانيان»
کتاب «لذتهاي ايرانيان» با ترجم? صبا کارخيران و سميرا محبعلي در انتشارات ايرانشناسي منتشر شده است.
صبا کارخيران، متولد 1356، و سميرا محبعلي، متولد 1363، مترجمان ايرانياند. آنها، بهجز کتاب «لذتهاي ايرانيان»، کتاب «تاريخ کاغذ در ايران» را نيز با همکاري يکديگر به فارسي ترجمه کردهاند.
