خدای مرده زاد - دین سیاست و غرب مدرن

معرفي کتاب خداي مرده‌زاد اثر مارک ليلا

تاملي درباره جايگاه و نقش دين در انديشه سياسي غرب از دوره روشنگري تا پايان جنگ دوم جهاني. مارک ليلا در کتاب خداي مرده‌زاد ما را وامي‌دارد تا به شکلي عميق‌تر به باورهاي خود در مورد مذهب، سياست و سرنوشت تمدن‌ها بنگريم.
خداي مرده‌زاد با عنوان فرعي «دين، سياست و غرب مدرن» اثري چالش‌برانگيز و روشنگر است تا جايي که منتقدان آن را نقطه عطفي در تاريخ ايده‌ها قلمداد کرده‌اند.
شرحي که مارک ليلا در خداي مرده‌زاد ارايه داده بار ديگر ما را با اين پرسش روبرو مي‌کند که باورها و احساسات مذهبي چگونه و تا کجا سياست جهاني را در دنياي امروز متاثر مي‌کند. او با واکاوي زمينه‌ها و ريشه‌هاي شکل‌گيري تفکر غربي، گزارشي فکري درباره دين و سياست در انديشه غربي و تاريخ مدرن به دست داده است.

درباره کتاب خداي مرده ‌زاد

مارک ليلا معتقد است که ارزشمندترين ميراث روشنگري، جدايي دين از سياست است که او آن را جدايي بزرگ مي‌نامد و يکي از مهم‌ترين فصل‌هاي کتاب خداي مرده‌زاد نيز به همين موضوع مربوط است. او در اين اثر بار ديگر اين پرسش را مطرح مي‌کند که الهيات سياسي چرا وجود دارد و تاکيد مي‌کند که ايمان ديني، شرط ضروري شکل‌گيري الهيات سياسي است اما شرط کافي آن نيست. در اين صورت اين پرسش هم مطرح مي‌شود که چرا برخي باورهاي ديني به آموزه‌هاي مربوط به زندگي سياسي ترجمه مي‌شوند؟
ليلا به عنوان متفکري ليبرال در خداي مرده‌زاد تلاش مي‌کند تا مرز بين دين به عنوان امري خصوصي را با سياست به عنوان امري عمومي حفظ کند.
آن‌طور که مترجم کتاب خداي مرده‌زاد در مقدمه‌اش اشاره کرده، يکي از ايده‌هاي محوري مارک ليلا اين است که خداي مسيحي هرگاه در خدمت سياست فراخوانده شده يا به تعبيري هرگاه که کوشيده‌اند سبب زايش مسيح همچون موجودي سياسي شوند، مسيح را چون خدايي مرده‌زاد به دنيا آورده است، خدايي که هرگز نخواهد توانست در ميدان سياست دست به عمل بزند.
مترجم اثر در مقدمه‌اش شرحي مختصر درباره آراي ليلا نوشته و به اين نکته اشاره کرده که در انديشه ليلا، هابز در نقطه‌اي مرکزي قرار دارد. او مي‌گويد اين هابز است که جدايي بزرگ را در «لوياتان» رقم مي‌زند و گسستي را در ارتباط سه پايه انسان، خدا و کيهان رقم مي‌زند. نزد ليلا، اين هابز است که انديشه سياسي را به پيش و پس از خود تقسيم مي‌کند.
آنچه از عنوان خداي مرده‌زاد در ذهن مسيحيان نقش مي‌بندد، مسيح نوزاد است که قرار بوده واسطه‌اي ميان انسان و خدا باشد و رستگاري را بشارت دهد، اما مرده به دنيا آمده و سقط شده است. ليلا با رويکردي انتقادي نسبت به هگل، او را ماماي ناکام ديگري مي‌داند که جز خدايي مرده‌زاد از بطن مسيحيت به دنيا نخواهد آورد.
خداي مرده‌زاد به جز مقدمه اصلي و مقدمه مترجم و پي‌گفتار، در سه بخش نوشته شده و در مجموع شامل هفت فصل است. عناوين فصل‌هاي کتاب عبارتند از: «بحران»، «جدايي بزرگ»، «خداي اخلاقي»، «خداي بورژوايي»، «خانه بسامان»، «خداي منجي» و «خداي مرده‌زاد». 

خلاصه کتاب خداي مرده ‌زاد

در بخشي از کتاب خداي مرده‌زاد درباره الهيات سياسي و مسئله اقتدار آمده: «الهيات سياسي گفتاري درباره اقتدار سياسي است که بر پيوندِ الهي وحياني استوار است. الهيات سياسي، صراحتا يا ضمنا، عقلاني است. اما چون الهيات سياسي درون سنت‌هاي ديني پرورده مي‌شود، به تصاوير ساده‌اي از اين پيوند متکي است، تصاويري که سنت‌ها بعدا به مومنانشان عرضه مي‌کنند. همه اديان، حتي کهن‌ترين‌شان، با چالشي مشترک روبه‌روبند: اينکه روابط خدا، انسان و جهان را همزمان براي ارواح ساده قابل فهم و براي اذهان متامل متسجم سازند.»

درباره مارک ليلا  نويسنده کتاب خداي مرده ‌زاد

مارک ليلا، تاريخ‌نگار، استاد علوم انساني، روزنامه‌نگار و انديشمند سياسي امريکايي است که در سال 1956 متولد شده است. او پس از پشت سر گذاشتن دوره استادي در دانشگاه نيويورک و کميته انديشه اجتماعي در دانشگاه شيکاگو، در سال 2007 به عنوان استاد علوم انساني در دانشگاه کلمبيا مشغول کار شد. او به جز تدريس و پژوهش و انتشار کتاب به شکل پيوسته براي نشريات مختلفي همچون نيويورک‌تايمز مي‌نويسد. ليلا خود را متفکري ليبرال مي‌نامد که مي‌خواهد ليبراليسم را از خطر خود آن نجات دهد. «ليبرال جاودانه» و «روشنفکران و سياست» عناوين آثار ديگري از ليلا است که به فارسي ترجمه شده‌اند.

کتاب خداي مرده‌ زاد براي چه کساني مناسب است؟

خداي مرده‌زاد شرحي است از تاريخ ايده‌ها و انديشه‌هايي که حول بديل فکري مدرن در برابر الهيات سياسي شکل گرفته‌اند. پژوهشگران، دانشجويان و آن دسته از خوانندگاني که به فلسفه و علوم سياسي و نيز کساني که درباره رابطه دين و سياست دغدغه دارند در اين کتاب با گزارشي قابل تامل درباره انديشه غربي، ميراث روشنگري و الهيات سياسي روبه‌رو مي‌شوند.