ماجرای قلب - تاریخ قلب انسان از رهگذر یازده عمل جراحی

معرفی کتاب ماجرای قلب اثر تامس موریس

روایتی پرکشش و مستند از تاریخ جراحی قلب از طریق یازده عمل پیشگامانه. ماجرای قلب داستان تلاش انسان برای شکستن حریم قلب است؛ عضوی که قرن‌ها نه تنها یک اندام حیاتی، بلکه محل عواطف و روح انسان به شمار می‌رفت و جراحی روی آن کاری نشدنی و تابو تلقی می‌شد. تامس موریس در کتاب ماجرای قلب، تاریخ جراحی قلب را از اولین تلاش‌های پرخطر در اواخر قرن نوزدهم تا دستاوردهای بزرگ قرن بیستم، مانند نخستین پیوند قلب، روایت می‌کند. این کتاب با واکنش‌های بسیار مثبتی از سوی منتقدان مواجه شده و به دلیل روایت جذاب، دقت تاریخی و پرداختن به جزئیات انسانی مورد ستایش قرار گرفته است. نشریاتی مانند واشنگتن پست آن را فراتر از یک مرور بر پیشرفت‌های پزشکی دانسته و آن را داستانی از «تجربیات خشن، خونین و مرگبار» می‌دانند که زمینه‌ساز پیشرفت علمی بوده‌اند.

درباره کتاب ماجرای قلب

مجموعه جستارهای ماجرای قلب به واسطه یازده عمل جراحی ماژور نوشته شده و در آن ماجرای رشته‌ای از پیروزی‌ها، شجاعت‌های بی‌باکانه، گردن‌فرازی‌های متکبرانه، حسادت‌ها و رقابت‌ها، و نبوغ‌هایی حیرت‌انگیز روایت شده است. از میان این عمل‌ها می‌توان به عمل جراحی «بچه آبی» که باعث شد نوزادانی با خس‌خس سینه به کودکانی شاداب و سالم بدل شوند و اولین پیوند قلب انسان که در صدر اخبار قرار گرفت اشاره کرد.

تاریخ قلب انسان از رهگذر یازده عمل جراحی عنوان فرعی کتاب ماجرای قلب است. در این مرور تاریخی هم داستان انسان‌ها روایت شده و هم تاریخ جسارت‌هایی که در نهایت جان میلیون‌ها نفر را نجات دادند. تامس موریس که پیشینه‌ای در تولید برنامه‌های رادیویی بی‌بی‌سی دارد، با زبانی داستانی و گیرا، خواننده را به پشت صحنه اتاق‌های عمل می‌برد و فضای پرتنش و هیجان‌انگیز آن دوران را به تصویر می‌کشد.

ساختار روایی ماجرای قلب مبتنی بر یازده عمل تاریخی شکل گرفته که هرکدام نشان‌دهنده یک نقطه عطف در این حوزه هستند. برخی از برجسته‌ترین این رویدادها عبارتند از: عمل «بچه‌ آبی» که نوزادانی با نقص مادرزادی قلب و با پوستی کبود (به دلیل کمبود اکسیژن) را به کودکان سالم تبدیل کرد و همچنین نخستین پیوند قلب انسان که روایت این رویداد تاریخی تیتر یک رسانه‌های جهان شد.

همچنین در بخشی از کتاب ماجرای قلب به توسعه دستگاه قلب و شش مصنوعی و اولین قلب‌های مصنوعی  هم پرداخته شده است. داستان تلاش‌های مهندسی و پزشکی برای ساخت دستگاه‌هایی که جراحی قلب باز را ممکن کردند هم بخشی دیگر از کتاب است.

مجموعه مقالات ماجرای قلب  فراتر از یک روایت علمی صرف است و به دنیای پر از جاه‌طلبی، رقابت‌های شدید، نبوغ و گاه تکبر جراحان پیشگام این حوزه می‌پردازد. تامس موریس به خوبی نشان می‌دهد که این پیشرفت‌ها حاصل تلاش و جسارت افرادی بود که گاه با خطرات جانی عظیمی برای بیماران و حتی خودشان روبرو می‌شدند. همچنین، به نقش حیوانات (مانند سگ‌ها) در آزمایش‌های اولیه و نیز نقش مخترعانی که گاه در گمنامی می‌مردند، اشاره شده است.

یکی از نکات جذاب کتاب ماجرای قلب، اشاره به جنبه‌های انسانی و احساسی این ماجرا است. برای مثال، روایت همسر بیماری که پیش از عمل کاشت قلب مصنوعی از جراح پرسید که آیا همسرش پس از این عمل همچنان می‌تواند او را دوست داشته باشد، نشان می‌دهد که چگونه حتی در اوج پیشرفت‌های علمی، قلب همچنان نمادی از عشق و انسانیت باقی می‌ماند.

خلاصه کتاب ماجرای قلب

داستان عمل قلب با اینکه تلفاتش زیاد است سرشار از بهبودی‌های نامنتظره هم هست، و سرشار از لحظات مهیج کشف و تجلی نبوغ انسانی. قهرمانان زن و مرد این داستان فقط آن‌هایی نیستند که ابزارهای جراحی را در دست گرفتند، بلکه لشکر پرستاران، فیزیولوژیست‌ها، مهندسان، زیست‌شیمی‌دان‌ها و مخترعانی هم پشت‌شان‌اند که کار جراحان را انجام‌پذیر ساخته‌اند و صدالبته بیماران و خانواده‌هایشان که با کمال میل اجازه دادند بدن‌شان نمونه آزمایشگاهی گران‌قدر گردد.

درباره تامس موریس نویسنده کتاب ماجرای قلب

تامس موریس، نویسنده و مورخ پزشکی اهل بریتانیا است که با کتاب تحسین شده ماجرای قلب به شهرت رسید. او به مدت هفده سال در بی‌بی‌سی کار کرده و برنامه‌های رادیویی ساخته است. او همچنین پنح سال تهیه‌کننده برنامه «در زمانه ما» بود و در برنامه‌های پرمخاطب دیگری نیز حضور داشته است. او مقالاتی هم در نشریاتی چون تایمز، لنست و کریکت منتشر کرده است. تامس موریس در سال 2015 جایزه جروود انجمن سلطنتی ادبیات را بابت آثار غیرداستانی برده است. مورخ قلب با ترجمه ماندانا فرهادیان به فارسی منتشر شده  از دیگر ترجمه‌های او می‌توان به زندگی پنهان ذهن، داستان بدن انسان و رودخانه آگاهی اشاره کرد.

کتاب ماجرای قلب برای چه کسانی مناسب است؟

اگر به تاریخ پزشکی، داستان‌های واقعی از نبوغ و شجاعت انسانی، یا چگونگی تحول یکی از مهم‌ترین شاخه‌های جراحی علاقه‌مند هستید، مطالعه کتاب ماجرای قلب می‌تواند تجربه‌ای جذاب و آموزنده باشد.