فرانکنشتاین یا پرومتئوس جدید

معرفی کتاب فرانکنشتاین یا پرومتئوس جدید اثر مری شلی

داستان فرانکنشتاین یا پرومتئوس جدید را اولین نمونۀ داستان علمی- تخیلی می‌دانند. مری شلی، نویسندۀ این کتاب روزی با لرد بایرون، نویسنده، قرار می‌گذراند که در یک رقابت داستانی ترسناک بنویسند و داستان هرکدام که ترسناک‌تر بود برنده است. شروع نوشتن کتاب فرانکنشتاین یا پرومتئوس جدید از اینجا بود و ایدۀ نوشتن آن برمی‌گردد به سفری که مری شلی به سوئیس داشت و متوجه شد قرن‌ها قبل در آنجا کیمیاگری بوده که آزمایش‌هایی انجام می‌داده مربوط به علم غیب و ساختن چیزهای عجیب‌غریب. مری شلی بعد از بازگشت از آن سفر ایدۀ نوشتن دربارۀ دانشمندی که موجودی جدید خلق می‌کند به ذهنش رسید. کتاب فرانکنشتاین یا پرومتئوس جدید را، که بعد از خودش بر سینما و ادبیات ترسناک تأثیرات فراوانی گذاشت، دارای عناصر ادبیات گوتیک و رمانتیسم می‌دانند و یکی از مهم‌ترین داستان‌ها در تاریخ ادبیات انگلیس و جهان است. این کتاب با ترجمۀ سپاس ریوندی از نشر مَد چاپ شده است.

دربارۀ کتاب فرانکنشتاین یا پرومتئوس جدید

مری شلی دربارۀ نوشتن داستان فرانکنشتاین گفته است که در سفرش به ژنو، وقتی تنهایی در برابر کوهستان نشسته بود و آن عظمت را نظاره می‌کرد، یاد تمام اشباح و مردگان و تصاویرشان در نظرش زنده شد. این واقعه خود می‌تواند حس و حال داستان را برایمان بازگو کند و کلیدی برای ورود به رمان فرانکنشتاین یا پرومتئوس جدید است. از روی اثر مری شلی در طی سال‌های بسیار بیش از سی اثر سینمایی اقتباس شده و همین هم باعث شد تا محبوبیت و شهرت این کتاب بیش از پیش رو به افزایش باشد و در جهان شناخته شود. یکی از مضامین مهم کتاب فرانکنشتاین هویت و مسئولیت انسانی است. مری شلی با خلق یک موجود توسط یک دانشمند و رها کردنش در دنیایی که به سمت مدرن شدن پیش می‌رفت این نکته را دائماً یادآوری می‌کند: طردشدگی و تنهایی فرانکنشتاین و خشمی که در جهان اطرافش می‌پراکند حاصل بی‌مسئولیتی دانشمندی است که او را به وجود آورد. از طرفی ویژگی‌های داستان‌های علمی- تخیلی و ترسناک نیز که از خصلت‌های ادبیات اواخر قرن نوزده بود نیز در این رمان به‌خوبی پیداست، اما نویسنده با تلفیق آن با علم و ویژگی‌های آزمایش‌های جدید داستانش را به‌سمتی تازه هدایت می‌کند. این اثر چند راوی دارد و به شیوۀ نامه‌نگاری شروع می‌شود که شیوه‌ای صمیمانه و خاطره‌انگیز در ادبیات حساب می‌شود و همیشه خواننده را با خود به‌خوبی همراه می‌کند.

جست‌و‌جوی معنا، روایتی از تنهایی بعد از آفرینش، سرنوشت انسان در جهان، رنج‌های بی‌نهای او و مرزهای اخلاقی از مفاهیمی هستند که در کتاب فرانکنشتاین به کار رفته است. انسان همیشه با پرسش‌هایی دربارۀ راز حیات مواجه است و مری شلی در این رمان خواسته تا داستانی در همین زمینه خلق کند؛ آنجا که اعجاب و جهان اسرارآمیز در هم می‌آمیزد و ذهن نویسنده را درگیر می‌کند. اما داستان فرانکنشتاین فقط یک داستان سرگرم‌کنندۀ ترسناک نیست. این اثر سرشار از پرسش‌های فلسفی و نگاهی اندیشمندانه و عمیق به انسان، هویت و سرنوشت او در این جهان، مرگ و تنهایی است. نام دیگر این کتاب از آن رو پرومتۀ جدید گذاشته شده که شخصیت اصلی آن همچون پرومته عمل می‌کند که آتش را از خدایان می‌دزدد و به انسان می‌دهد؛ دانشمند رمان فرانکنشتاین نیز از جهان مردگان انسانی را به جهان زندگان می‌آورد. هر دو در شکستن مرزهای جاه‌طلبی پیشرو بودند و غروری خداگونه داشتند اما هریک به شیوۀ خود: یکی مربوط به جهان اساطیر و دیگری در قرن نوزدهم.

خلاصه کتاب فرانکنشتاین یا پرومتئوس جدید

داستان کتاب فرانکنشتاین یا پرومتۀ جدید دربارۀ دانشمندی است که پس از مرگ مادرش تصمیم می‌گیرد از روی سلول‌های مُرده، یک انسان جدید بسازد چون نمی‌توانسته سوگ مرگ مادر را تاب بیاورد. اما انسانِ ساخت دست او وقتی وارد جهان می‌شود دیگر در قیدوبند مرزهای کسی که او را ساخته نیست و کم‌کم طرد و تنها می‌شود و در این جهان رها می‌شود. ویکتور، همان دانشمند که فرانکنشتاین را ساخته، مسئولیت ساختۀ دستش را بر عهده نمی‌گیرد و او به مرور تبدیل به موجودی عجیب در جهان می‌شود. گاهی در نقدهای ادبی او را شخصیتی وحشتناک نامیده‌اند که مانند یک هیولاست، گاهی نیز او را انسانی تنها و طردشده نامیده‌اند که فقط نمی‌تواند یک زندگی معمولی داشته باشد و از آن رو قابل درک است. مری شلی داستان کتاب فرانکنشتاین را تحت تأثیر مرگ مادر خود نیز نوشته بود که بعد از به دنیا آمدن خودش از دنیا رفت و ذهن شلی همیشه درگیر وجود داشتن یا بازگشت مادرش از جهان مردگان بود. این داستان که از نپذیرفتن سرنوشت و بی‌مسئولیتی انسان در قبال کارهایش نشأت می‌گیرد خیلی زود به یکی از عمیق‌ترین تجربه‌ها در ادبیات جهان بدل شد.

دربارۀ مری شلی، نویسندۀ کتاب فرانکنشتاین یا پرومتئوس جدید

مری شلی در 1797 در انگلیس به دنیا آمد و در 1851 در پنجاه‌و‌سه‌سالگی از دنیا رفت. او نوشتن رمان فرانکنشتاین را که مشهورترین اثرش است در هجده سالگی آغاز کرد. پدر و مادرش هر دو فیلسوف بودند و مادرش از متفکران فمینیست نیز بود. شلی در زندگی غم‌ها و رنج‌های فراوانی متحمل شد: مرگ مادرش در نوزادی او، ازدواج دوبارۀ پدرش با زنی که با مری مشکلات فراوانی داشت، ازدواج خودش که در ابتدا با مردی متأهل آشنا شده بود و بعد از خودکشی همسرِ آن مرد انجام شد و در نهایت به ورشکستگی و بی‌پولی رسید، مرگ هر سه فرزندش و بعد از چند سال غرق شدن همسرش در دریای طوفانی باعث شدند که او در زندگی با رنج‌های فراوانی دست‌و‌پنجه نرم کند. مری شلی در زندگی‌اش سفرهای زیادی کرد و با نویسندگان هم‌دورۀ خودش نیز ارتباط داشت. او درحالی‌که هنوز جوان بود بر اثر بیماری تومور مغزی در انگلستان درگذشت. از مری شلی کتاب میرای نامیرا نیز در ایران ترجمه شده است.

دربارۀ مترجم کتاب فرانکنشتاین یا پرومتئوس جدید، سپاس ریوندی

سپاس ریوندی مترجم جوان و متولد 1367 است. او ابتدا در رشتۀ موسیقی تحصیل کرد و بعد درسش را در رشتۀ فلسفه در دانشگاه ادامه داد. از کتاب‌هایی که از او ترجمه شده‌اند می‌توان به این عناوین اشاره کرد: تصویر دریان گری، تاریخ جهان بدنامی، آخرین شیطان، هیاهوی زمان، عقاید یک دلقک، اگر این نیز انسان است.

کتاب فرانکنشتاین برای چه کسانی مناسب است؟ رمان فرانکنشتاین را به دوست‌داران ادبیات ترسناک، ادبیات علمی- تخیلی، داستان‌های گوتیک، ادبیات انگلیس، ادبیات کلاسیک و علاقه‌مندان به اساطیر پیشنهاد می‌کنیم.