کتاب «سرگذشت نديمه» نوشت? مارگارت اتوود
داستاني موحش دربار? آينده. کتاب «سرگذشت نديمه»، با عنوان اصلي The Handmaids Tale، حکومتي خيالي و مخوف در امريکاي آينده را به تصوير ميکشد که اساس آن بر تبعيض جنسيتي و قوانين و مقررات خشک و سختگيرانه و سيستمي پليسي است.
مارگارت اتوود در کتاب «سرگذشت نديمه» موقعيت و شرايط زيستيِ ناعادلان? زنان در يک نظام توتاليتر و استبداديِ بنيادگراي مسيحيِ مردسالار را ترسيم ميکند و سيستمي سياسي را تجسم ميبخشد که فرديت و آزاديهاي فردي در آن سرکوب ميشود و هرکس از قوانين حکومت تخطي کند و بهتشخيص حکومت خطاکار شناخته شود مستوجب مرگ يا تبعيد و مجازاتهاي سخت و شديد شناخته ميشود.
کتاب «سرگذشت نديمه» دستماي? انواع اقتباسهاي سينمايي و تلويزيوني و راديويي و تئاتري بوده است. از جمل? اين اقتباسها ميتوان به يک سريال تلويزيوني معروفِ ساختهشده براساس اين رمان و نيز فيلمي از فولکر اشلوندورف، با فيلمنام? هارولد پينتر، اشاره کرد.
مارگارت اتوود بهخاطر کتاب «سرگذشت نديمه» جايز? آرتور سي کلارک را، که ويژ? کتابهاي علمي – تخيلي است، گرفته اگرچه او خودش کتاب «سرگذشت نديمه» را يک رمان علمي – تخيلي نميداند.
مروري بر کتاب «سرگذشت نديمه»
وقايع کتاب «سرگذشت نديمه» در کمبريج در ماساچوست امريکا اتفاق ميافتد. زمان رويدادهاي کتاب «سرگذشت نديمه»، زمان آينده است و ماجراي رمان از اين قرار است که با ترور رييسجمهور امريکا، انقلابي رخ داده و يک حکومت بنيادگراي مسيحي به نام حکومت گيلياد روي کار آمده است. حکومت گيلياد، که حکومتي ساختهوپرداخت? تخيل مارگارت اتوود در کتاب «سرگذشت نديمه» است، حکومتي مردسالار و مستبد و تماميتخواه است. در حکومت گيلياد کسي حق طلاق و ازدواج دوباره ندارد، زنان تحت تحقير و فشار و سرکوبهاي مضاعف قرار دارند و هر چيز مربوط به آزادي و انتخاب فردي آدمها ممنوع است و تخطي از قوانين حکومت عقوبتهايي چون اعدام و تبعيد به مناطقي سمي و آلوده، موسوم به کولوني، را بهدنبال دارد.
در قلمرو حکومت گيلياد همچنين بهدليل فجايع زيستمحيطي، که احتمالاً برآمده از فجايعي هستهاي هستند، بسياري از مردم عقيم شدهاند و به همين دليل زنان بارور دارايي ارزشمندي براي حکومت به حساب ميآيند و بهعنوان نديمههايي که وظيفهشان فرزندآوري براي فرماندهان است در اختيار طبق? حاکم قرار ميگيرند. راوي کتاب «سرگذشت نديمه» يکي از همين نديمهها است. او نديمهاي است ملقب به اُفرد که در خان? يکي از فرماندهان مستقر است. فرماندهان در کتاب «سرگذشت نديمه» جزو طبق? ممتاز و تشکيلدهند? طبق? حاکم هستند و در حکومت گيلياد جايگاهي ويژه دارند.
اُفرد، نديم? خان? يکي از فرماندهان است و کتاب «سرگذشت نديمه» از زاوي? ديد او روايت ميشود. اُفرد، ضمن شرح خاطرات تلخ خود از زندگي تحت انقياد حکومت گيلياد و ترسيم آنچه در خلوت و پنهاني در ميان مقامات ردهبالاي اين حکومت روي ميدهد، خاطرات خود از دوراني را هم که هنوز حکومت گيلياد بر سر کار نيامده بود نقل ميکند؛ دوراني خوش که او با فرزند و شوهرش زندگي شاد و شيرين و عاشقانهاي داشت و ميتوانست درس بخواند و شغلي داشته باشد و از آزاديهايي برخوردار باشد که در حکومت گيلياد ممنوع شدهاند.
در کتاب «سرگذشت نديمه» همچنين پاي گروهي زيرزميني به ميان ميآيد که دستبهکار مبارزه با حکومت گيلياد است.
شيو? روايت و بعضي عناصر ساختاري و تکنيکي کتاب «سرگذشت نديمه» را متأثر از افسانههاي کهن و «حکايتهاي کانتربري» جفري چاسر دانستهاند.
دربار? مارگارت اَتوود، نويسند? کتاب «سرگذشت نديمه»
مارگارت النور اَتوود (Margaret Eleanor Atwood)، شاعر، داستاننويس، منتقد ادبي، جُستارنويس، مدرس دانشگاه، فعال محيط زيست و مخترع کانادايي است.
مسائل اجتماعي و بهويژه مسائل زنان و نيز بحرانهاي زيستبومي و تجسم جهان آينده و ترسيم وضعيتهاي ويرانشهري از موضوعات اصلي آثار داستاني مارگارت اَتوود هستند. او بهخاطر آثارش جوايز مختلفي گرفته که از جمل? آنها ميتوان به دو جايز? بوکر، يکي در سال 2000 براي رمان «آدمکش کور» و ديگري، در سال 2019 براي کتاب «شواهد»، که ادام? کتاب «سرگذشت نديمه» است، اشاره کرد.
بعضي از ديگر آثار مارگارت اَتوود عبارتند از: «بر امواج»، «آخرين انسان» و «چشم گربه».
اَتوود در اختراع نيز دستي دارد و دستگاه لانگپِن و فناوريهاي مرتبط با آن، اختراع اوست.
دربار? ترجم? فارسي کتاب «سرگذشت نديمه»
کتاب «سرگذشت نديمه» با ترجم? سهيل سُمّي در انتشارات ققنوس منتشر شده است. سهيل سُمّي، متولد 1349 در تهران، مترجم ايراني است. سُمّي تحصيلکرد? زبان و ادبيات انگليسي در دانشگاه علامه طباطبايي و دانشگاه تهران است. از ترجمههاي او ميتوان به کتابهاي «اپراي شناور»، «غول مدفون»، «مدار رأسالسرطان»، «فرار کن خرگوش»، «مأمور مخفي»، «حقارت»، «چشم گربه»، «فقط يک داستان»، «شواهد»، «نامناپذير»، «هرگز رهايم مکن»، «کلارا و خورشيد»، «مطالعاتي درباب هيستري»، «تأويل رؤيا»، «جمهوري روم» و «بينالنهرين باستان» اشاره کرد.
از کتاب «سرگذشت نديمه» دو ترجم? فارسي ديگر هم منتشر شده است. يکي از اين ترجمهها، ترجم? منيره ژيان است که در انتشارات آذرميدخت منتشر شده و ديگري ترجم? سيد حبيب گوهريراد است که در نشر جمهوري به چاپ رسيده است.
رتب? کتاب «سرگذشت نديمه» در گودريدز: 4.13 از 5.
