تاریخ جهان

کتاب «تاريخ جهان» اثر فيليپه فرناندس آرمستو، ترجمه شهربانو صارمي، نشر ققنوس
روايتي که از پيوند دو تاريخ شکل گرفته است: تاريخ تعامل انسان با طبيعت و تعامل انسان با انسان. کتاب «تاريخ جهان» اثري فراتر از تاريخ انسان است چرا که انسان موجودي طبيعي است و از اين‌رو تاريخ او با طبيعت پيوندي ناگسستني دارد.
بي‌شک نمي‌توان تاريخ دنيا را در يک کتاب فشرده و خلاصه کرد اما دست‌کم مي‌توان مهم‌ترين رخدادها و رويدادهاي اين تاريخ را در قالب يک روايت بيان کرد و اين کاري است که فيليپه فرناندس آرمستو در کتاب «تاريخ جهان» انجام داده است.
کتاب «تاريخ جهان» چشم‌اندازي از گذشته‌مان در اختيارمان قرار مي‌دهد. گذشته‌اي که صرفا در جنگ‌ها و سلسله‌هاي پادشاهي و چهره‌هاي مشهور خلاصه نشده و به افکار و روياها و به طور کلي فرهنگ هم مربوط است. آرمستو در کتاب «تاريخ جهان» تلاش کرده داستاني با چند روايت از اين تاريخ به دست دهد.
شيوه روايت و تدوين کتاب «تاريخ جهان» به شکلي است که مخاطبان عام به خوبي مي‌توانند از آن بهره بگيرند و اين کتاب صرفا مختص به متخصصان يا علاقه‌مندان به تاريخ نيست.

مروري بر کتاب «تاريخ جهان»
اين که تاريخ مقوله‌اي ملال‌آور است يا جذاب بيش از آنکه به وقايعي که در گذشته رخ داده‌اند مربوط باشد به شيوه ساخت روايت تاريخي برمي‌گردد. آيا تاريخ صرفا مجموعه‌اي از اتفاقات مهمي است که در گذشته رخ داده و تمام شده يا روايتي است که شامل شيوه‌هاي زندگي و افکار انساني هم مي‌شود و همچنان ردي از آنها در امروز ما وجود دارد؟ کتاب «تاريخ جهان» روايتي است که تصويري چندبعدي از تاريخ انسان و جهان به دست داده است.
آن‌طور که خود اثر نيز توضيح داده، کتاب «تاريخ جهان» از دو داستان درهم‌تنيده تشکيل شده: داستان تعامل با طبيعت و داستان تعامل ما با يکديگر. نوينسده کتاب مي‌گويد داستان محيط‌محور درباره بشر است که خود را از بقيه طبيعت دور مي‌کند و به دنبال رابطه‌اي است که توازني ميان بهره‌برداري سازنده و ويران‌کننده به وجود آورد. داستان فرهنگ‌محور درباره اين است که چگونه فرهنگ‌هاي بشري به صورت دوجانبه تاثيرگذار شده‌اند و در عين‌حال متقابلا از يکديگر متمايز شده‌اند. هر دو داستان هزاران سال ادامه داشته است و نمي‌دانيم که آيا اين داستان‌ها به پيروزي خواهند انجاميد يا مصيبت.
در ابتداي کتاب «تاريخ جهان» و در توضيح شيوه‌اي که در اين کتاب به کار گرفته شده به اين نکته اشاره شده که قطعا نمي‌توان انتظار داشت که تمام تاريخ در اين کتاب گردآمده باشد اما «تار و پود اين کتاب از تارهايي گزيده بافته شده است. خواننده در هر دور شاهد تنيده شدن اين تارها خواهد بود که در طول داستان امتداد يافته است. اکولوژي تاريخي انسان‌محور -مضمون زيست‌محيطي- خوانندگان را بارها و بارها به سوي مفاهيم يکسان بازمي‌گرداند: معاش، سرپناه، بيماري، انرژي، تکنولوژي، هنر. اين مورد آخر، براي مورخان، مقوله‌‌اي حياتي است، نه تنها به اين دليل که بخشي از وجه مشترک ما با باقي دنيا است، بلکه همچنين به اين دليل که سندي را از نحوه مشاهده واقعيات و نحوه مشاهده تغيير آن توسط ما به وجود مي‌آورد. در داستان جهاني تعامل بشر، که مضموني فرهنگي است، مدام به شيوه‌هايي که مردم با هم ارتباط برقرار مي‌کنند بازمي‌گرديم -مهاجرت، تجارت، جنگ، امپرياليسم، زيارت، رد و بدل کردن هدايا، ديپلماسي، سفر- و به چهارچوب‌هاي اجتماعي آنها: حوزه‌هاي سياسي و اقتصادي، گروه‌ها و دسته‌بندي‌هاي بشري، دولت‌ها و تمدن‌ها، جنسيت‌ها و نسل‌ها، طبقات و هويت گروه‌ها».
نويسنده کتاب «تاريخ جهان» مي‌گويد نه تنها آنچه که ما انجام مي‌دهيم بلکه آن چيزي که فکر مي‌کنيم يا به ذهنمان خطور مي‌کند نيز بخشي از تاريخ ما است و از اين‌رو در کتاب «تاريخ جهان» به اين موضوع هم توجه شده است و درواقع اين کتاب شامل تاريخ علم و هنر، سرگرمي‌ها و فلسفه و افکار و روياها هم هست.
آرمستو خطاب به خواننده کتاب «تاريخ جهان» مي‌گويد بايد به ياد داشت که تاريخ روايت است و از اين‌رو در اين کتاب صدها داستان درباره مردمي واقعي آمده است. مردم معمولي و شاهان، پسران و مادران، قهرمانان و تبهکاران، افراد نامي و شکست‌خورده. همه اين‌ها در قالب دو روايت درهم‌تنيده شده روايت شده است که يکي داستان چگونگي پيوند و جدايي مردم با شکل گرفتن فرهنگ‌ها و تاثير آنها بر يکديگر و تغيير دادن همديگر است. داستان ديگر درباره چگونگي کنش متقابل بشر با باقي طبيعت است.
کتاب «تاريخ جهان» داراي سي فصل است و اين فصل‌ها در کنار هم نشان مي‌دهند که تاريخ مي‌تواند زندگي را ارتقا دهد و همچنين تاريخ مقوله‌اي به انتها رسيده نيست.

درباره فيليپه فرناندس آرمستو نويسنده کتاب «تاريخ جهان»
فيليپه فرناندس آرمستو، تاريخ‌نگار، نويسنده و مدرس تاريخ در دانشگاه نوتردام است. آرمستو داراي مدرک کارشناسي ارشد و دکتري از دانشگاه آکسفورد است و مدت‌ها در اين دانشگاه به فعاليت مشغول بوده است. او همچنين داراي کرسي تاريخ محيط زيست جهان در کالج کوئين مري دانشگاه لندن در سال 2000 و کرسي پرنس آستورياس در دانشگاه تافتس است. افزون بر اين، آرمستو در شوراي تحريريه تاريخ نقشه‌نگاري انتشارات دانشگاه شيکاگو، مطالعات تاريخ ماوراي بحار، مطالعات تطبيقي جامعه و تاريخ و ژورنال تاريخ جهان حضور داشته است. فيليپه فرناندس آرمستو علاوه بر فعاليت‌هاي تخصصي در نشريات علمي، با مطبوعات انگليسي و اسپانيايي نيز همکاري پيوسته دارد و در برنامه‌هاي راديويي زيادي نيز شرکت کرده است. او ارايه کننده پرسابقه برنامه مهم رويدادهاي جاري راديو بي‌بي‌سي است. آرمستو براي فعاليت‌هاي مختلف‌اش جوايز متعددي به دست آورده از جمله جايزه کتاب انجمن تاريخ جهان در 2007، جايزه ملي خوراک در 2005 به دليل کار کردن روي تاريخ غذا و جايزه ملي تحقيقات. او همچنين استاد مدعو دانشگاه‌هاي مختلفي بوده و در کمتيه قلم انگليس نيز حضور داشته است. آرمستو يکي از نامزدهاي نهايي بارارزش‌ترين جايزه ادبيات بريتانيا هم بوده است. آرمستو علاوه‌ بر کتاب‌هايي که خودش تاليف کرده، مولف همکار يا ويراستار آثار زيادي بوده و مقالات تحقيقي زيادي نيز از او چاپ شده است. برخي آثار او عبارتند از: «قبل از کريستف کلمب»، «شرح و توضيح ادوار تاريخي اروپا»، «تمدن‌ها: فرهنگ، بلندپروازي و دگرگوني طبيعت»، «نوع بشر: تاريخ مختصر»، «پيشروان: تاريخ اکتشاف جهان». آثار آرمستو به بيش از 25 زبان ترجمه شده است.

درباره ترجمه کتاب «تاريخ جهان»
کتاب «تاريخ جهان» با ترجمه شهربانو صارمي در نشر ققنوس منتشر شده است.
شهربانو صارمي، متولد 1343، مترجمي است که عمدتا به ترجمه آثار تاريخي مي‌پردازد. «ايران در جنگ»، «شاه عباس»، «خاورميانه باستان» و «تاريخ يونان باستان» برخي از ترجمه‌هاي او هستند.