زردشتیان

کتاب «زردشتيان» اثر مري بويس
طرحى اجمالى براى تدوين تاريخ جامع دين زردشتى. کتاب «زردشتيان» اثري پژوهشي و دانشگاهي درباره تاريخ، باورها و مناسک ديني زردشتي است که به قلم يکي از مهم‌ترين پژوهشگران اين عرصه نوشته شده است.
کتاب «زردشتيان» اثر مري بويس، نخستين‌بار در سال 1979 به چاپ رسيد و البته نويسنده بعدتر ويراست تازه‌اي از آن را هم منتشر کرد و يافته‌هاي تازه‌اش را به کتاب افزود.
اين پژوهش ارزشمند امروز همچنان به عنوان منبعي قابل اعتماد و معتبر در زمينه مطالعات مربوط به دين زردشتي به شمار مي‌رود. کتاب «زردشتيان» پس از انتشارش مورد نقد و بررسي ايران‌شناساني برجسته قرار گرفت و منبع بسياري از پژوهش‌هاي بعدي بوده و از اين‌رو مي‌توان گفت که اين کتاب در زمينه مطالعات دين زردشتي جايگاه مرجعي ماندگار را پيدا کرده است.
کتاب «زردشتيان» به عنوان کتاب درسى براى دانشجويان رشته اديان فراهم آمده است. مري بويس براى چاپ دوم کتاب که به سال 1983 منتشر شد، در برخى مطالب آن بازنگرى کرد. متن بازنگرى و به روز شده، طى سال‏هاى بعد چند بار ديگر چاپ شد که آخرين آن‏ها در سال 2001 بود. بويس براى اين چاپ هم اگرچه مجال نيافت نظرات تازه و نويافته‏هايش را در متن وارد کند، ولى ديباچه‏اى نوشت که طى آن برخى ديدگاه‏هايش را تصحيح کرد.
ترجمه فارسي کتاب «زردشتيان» بر اساس چاپ بازنگرى شده سال 1983 صورت گرفته است. البته مترجم پس از پايان کار به چاپ 2001 دسترسى يافت، و بنابراين ديباچه آن را هم ترجمه کرد و به کتاب افزود و علاوه بر آن، براى عطف توجه خواننده به نکات بازنگرى شده در ديباچه، در جاهاى مورد نظر متن به ديباچه ارجاع داده است.
کتاب «زردشتيان» در ايران نيز مورد توجه پژوهشگران، مورخان و دانشگاهيان بوده به طوري که ترجمه فارسي آن تاکنون بارها تجديدچاپ شده، در چند رشته دانشگاهى کتاب درسى شده و در فهرست منابع آزمون ورودى دانشگاه نيز قرار گرفته است.

مروري بر کتاب «زردشتيان»
دين زردشتي از اديان کهن است که بيش از سه هزار و پانصد سال پيش، در فرهنگى متعلق به عصر مفرغ، و در استپ‏هاى آسيا سربرآورد. کيش زردشتي دين حکومتى سه شاهنشاهى قدرتمند ايرانى بود که يکى پس از ديگرى به حکومت رسيدند و از اين‌رو سده‏هاى متمادى داراى قدرت و ثروت دنيوى بود. آموزه‏هاى اين کيش بر سراسر خاورميانه، يعنى ناحيه‏اى که در آن يهوديت گسترش يافت و مسيحيت و اسلام پا به عرصه وجود گذاشتند، اثر نهاد. به سوى خاور نيز حکومت ايران تا هند شمالى توسعه يافت و در آن‏جا کيش زردشتى در تکامل شاخه مهايانه کيش بودايى مؤثر افتاد. با اين‌حال اما اطلاعات درباره اين کيش در مقايسه با ساير اديان اندک است و از اين‌رو مطالعه درباره آن با چالش‌هايي همراه است. کتاب «زردشتيان» يکي از مهم‌ترين مطالعه‌هايي است که به شکل‌گيري تاريخ جامع دين زردشتي کمک شاياني کرده است.
نويسنده کتاب «زردشتيان» در ابتداي اثرش به دشواري مطالعه درباره اين آيين اشاره کرده و مي‌گويد اين کيش به سبب ديرينگى، فراز و نشيب‏هايى که از سر گذرانده و به سبب کاهش متون مقدسش، از رهگذر آن فراز و نشيب‏ها، دشوارترين دين زنده براى مطالعه است.
با اين وجود دين زردشتي به دليل تاثيرگذاري‌اش بر اديان و مکاتب ديگر موضوع مطالعه‌اي مهم در رشته اديان جهان به شمار مي‌رود و آگاهى در باره آموزه‏هاى زردشتى و تاريخ اين کيش لازم است و گسترش اخير مطالعات دينى در دانشگاه‏ها، تقاضا براى کتاب‏هايى مقدماتى در اين زمينه را پديد آورده است. کتاب «زردشتيان» در واقع کوششى براى پاسخ دادن به اين نياز است.
علاوه بر اين، مري بويس در کتاب «زردشتيان»، بر آن است تا بحث در باره کيش زردشتى را پى گيرد، آن هم نه صرفا به عنوان عاملى مؤثر و قدرتمند، بلکه همچنين به منزله دينى اصيل که در طول هزاره‏ها و طى آزارهاى سخت، وفادارى پيروانش را به همراه داشته است. از اين رو اين کتاب، برخلاف آنچه معمول است، تاريخ پيوسته‏اى از اين جامعه، طى ساليان متمادى ضديت با آن، تا نيک انجامى‏اش در عصر حاضر را پى مى‏گيرد.

درباره مري بويس نويسنده کتاب «زردشتيان»
نورا اليزابت مري بويس، متولد اوت 1920 در دارجيلينگِ هند، نويسنده، پژوهشگر و استاد دانشگاه در رشته مطالعات زردشتي است. پدرش کارمند دولت انگلستان در هند بود. او تحصيلات دبيرستان خود را در انگلستان به پايان برد، سپس وارد کالج نيوِنهامِ کمبريج شد و در آن‏جا همزمان در مقطع کارشناسى دو رشته، يکى زبان انگليسى و ديگرى باستان‏شناسى و مردم‏شناسى، به تحصيل پرداخت و هر دو رشته را با نمره اول و به فاصله يک سال، يعنى در سال‏هاى 1942 و 1943 به پايان رساند. مدتى بعد، بويس با پرفسور ولاديمير مينورسکى، ايران‏شناس مشهور، آشنا شد و نزد وى به آموختن زبان فارسى پرداخت. بويس در سال 1944 مربى بخش ادبيات انگلوساکسن و نيز باستان‏شناسى کالج رويال هالووىِ دانشگاه لندن شد و همزمان نيز تحت نظر پرفسور والتر برونو هنينگ، استاد مشهور مطالعات ايرانى، تحصيل در اين رشته را آغاز کرد، زبان فارسى باستان و ديگر زبان‏هاى ايرانى باستان و ميانه را آموخت و در سال 1945 موفق به اخذ درجه کارشناسى ارشد شد. وى يک سال بعد زير نظر هنينگ و پرفسور هرولد والتر بيلى، تحصيل در مقطع دکترا را آغاز کرد و در سال 1947 نيز به مقام استاديارى کرسى نوبنياد مطالعات ايرانى در مدرسه مطالعات شرقى و آفريقايى دانشگاه لندن رسيد. به پيشنهاد هنينگ، مرى بويس کار بر روى متون مانوى را براى رساله دکتراى خود برگزيد که در سال 1952 توانست با موفقيت از آن دفاع کند. اين رساله بعدا در سال 1977 با عنوان سرودهاى پارتى مانوى به چاپ رسيد. وى سپس، بار ديگر به پيشنهاد هنينگ، فهرست نوشته‏هاى ايرانى به خط مانوى در مجموعه ترفانى آلمان را نيز تهيه کرد که در سال 1960 منتشر شد. بويس در 1958 به مقام دانشيارى مطالعات ايرانى رسيد و در سال 1963 نيز درجه استادى گرفت و پس از درگذشت هنينگ، رئيس اين بخش شد. بويس از سال 1955 تا 1970 در مقام منشى و خزانه‏دار بخش دست‏نوشته‏هاى ايرانى بود که رياست آن را هنينگ برعهده داشت. وى مدت‏ها عضو شوراى انجمن سلطنتى آسيايى و عضو شوراى سردبيرى مجله Asia Major بود؛ در سال 1975 عضو افتخارى انجمن خاورشناسان امريکا شد و در سال 1978 نيز به عنوان عضو خارجى، به عضويت فرهنگستان علوم و ادبيات دانمارک رسيد. وى علاوه بر اين ها چند کتاب و ده‏ها مقاله ديگر نوشته است که عمدتا در باره آيين‏هاى ايران باستان، متون مانوى، ادبيات شفاهى ايران و به ويژه جنبه‏هاى مختلف کيش زردشتى هستند. مري بويس سرانجام در آوريل 2006 درگذشت. «گاهشمار جشن‌هاي زردشتي»، «جستاري در فلسفه زرتشتي»، «منابع مکتوب دين زردشتي» و «آيين زردشت: کهن روزگار و قدرت ماندگارش» از جمله آثار او است که به فارسي ترجمه شده‌اند.

درباره ترجمه کتاب «زردشتيان»
کتاب «زردشتيان» با ترجمه عسکر بهرامي در نشر قنوس منتشر شده است.
عسکر بهرامي، متولد 1346 در شوش، نويسنده، مترجم و عضو هيئت علمي بنياد دايره‌العمعارف اسلامي است. بهرامي داراي مدرک دکتري در رشته فرهنگ و زبان‌هاي باستاني از دانشگاه تهران است. او در سال‌هاي مختلف با موسسات و نهادهاي مختلف پژوهشي و فرهنگي همچون مرکز دايره‌المعارف بزرگ اسلامي، شوراي گسترش زبان و ادبيات فارسي و مرکز پژوهشي ميراث مکتوب همکاري داشته است و عضو هيئت علمي دانشنامه جهان اسلام است. او آثار متعددي در زمينه تاريخ، زبان‌هاي باستاني ايراني و دين زردشت تاليف و ترجمه کرده که از ميان آنها مي‌توان به اين آثار اشاره کرد: «راهنماي زبان‌هاي ايراني»، «ديباچه‌اي بر دين زردشتي»، «راهنماي پژوهش‌هاي زردشتي»، «تاريخ اساطيري ايران» و «آغازگران پژوهش زبان پهلوي در ايران».