تثلیث - مقدمه ای بر آموزه کاتولیکی خدای سه یگانه

کتاب «تثلیث» نوشت? ژیل اِمری
پدر، پسر، و روح‌القدس؛ این سه‌گان? مشهور تثلیثِ مسیحی، در طول تاریخ مسیحیت، دستخوش انواع تفسیرها و برداشت‌ها بوده است. کتاب «تثلیث: مقدمه‌ای بر آموز? کاتولیکیِ خدای سه‌یگانه» نوشت? ژیل اِمری، دربردارند? یکی از تحقیق‌ها و تفسیرهای نسبتاً جدید دربار? تثلیث و معنا و مفهوم آن است.
ژیل اِمری در کتاب «تثلیث»، ضمن بررسی تثلیث در چشم‌اندازی تاریخی و توضیحِ معنا و تفسیر تثلیث در قرون اول تاریخ مسیحیت، می‌کوشد سوء‌تفاهم‌هایی را که دربار? تثلیث وجود دارد رفع کند و تثلیث را از منظری فلسفی و عقلانی شرح دهد و با رویکردی فلسفی و الهیاتی توضیح دهد که تثلیث به چه معناست و اجزای سه‌گان? آن، یعنی پدر، پسر، و روح‌القدس، ناظر به چه معانی‌ای هستند و مسیحیان خدا را چگونه فهم می‌کنند.
متن اصلی کتاب «تثلیث» اولین بار در سال 2011 منتشر شده است. این کتاب، متنی مفید برای پژوهشگران تاریخ ادیان، به‌ویژه پژوهشگران تاریخ و مبانی مسیحیت، است.

مروری بر کتاب «تثلیث»
چنانکه نویسنده خود، در مقدمه‌ای که برای ترجم? فارسی کتاب «تثلیث» نوشته است، اشاره می‌کند، «تثلیث جانمای? ایمان مسیحی است.» ژیل امری در همین مقدمه، هدف خود از نگارش کتاب «تثلیث» را این‌گونه بیان می‌کند: «هدف اصلی من در کتاب حاضر این است که سه نکت? مهم را نشان بدهم. اول، ایمان به تثلیث در شکل‌گیری تمام ابعاد حیات و اندیش? مسیحی مؤثر است. در مسیحیت تجرب? نجات و دعا مبتنی بر رابط? شخصی مؤمنان با خدای تثلیث است. دوم، تثلیث را نمی‌توان با عقل بشری اثبات کرد؛ اما تفکر فلسفی و الهیاتی می‌تواند نشان بدهد که ایمان به تثلیث ضدّ عقل نیست: غیرمنطقی نیست. به باور مسیحیان این ایمان نوری است که از عالم اعلی به عقل بشر عطا می‌شود. نکت? سوم، و از همه مهم‌تر، اینکه قصد دارم نشان بدهم از منظر مسیحیت، ایمان تثلیثی ایمانی یگانه‌پرست است. مسیحیان معتقدند که اقرار به تثلیث، اقرار به خدای یگان? کتاب مقدس است. فقط یک خدا هست که خدایی یگانه و بسیط است و مسیحیان معتقدند ایمان به تثلیث با این حقیقت اساسی تضاد ندارد.»
امری در کتاب «تثلیث» ابتدا به بررسی و توضیح تثلیث از منظر کتاب مقدس می‌پردازد و ساختار عبادت مسیحی را شرح می‌دهد، سپس موضوع تثلیث را در چشم‌اندازی تاریخی و با نگاه به پنج قرن اول تاریخ مسیحیت مورد بررسی قرار می‌دهد و نشان می‌دهد که نویسندگان قرون اول مسیحیت چه دلایل عقلانی‌ای برای ایمان مسیحی ارائه داده‌اند.
در کتاب «تثلیث»، علاوه بر شرح مفهوم هر یک از اجزای تثلیث، به شرح آرای توماس آکوئیناس، فیلسوف و الهیات‌دانِ بزرگ و صاحبنامِ قرن سیزدهم میلادی، دربار? تثلیث نیز پرداخته و توضیح داده شده که آکوئیناس چه تفسیر الهیاتی و فلسفی‌ای از تثلیث داشته و آن را چگونه با اتکا به الهیات و فلسفه توضیح داده است.
در کتاب «تثلیث» از ریشه‌‌ها و سرچشمه‌های تثلیث و باور به آن و نیز رشد این باور در تاریخ مسیحیت سخن رفته و از اینکه تثلیث چه معنایی دارد و چرا با اعتقاد به یگانگی خدا منافات ندارد و آن را نقض نمی‌کند.
کتاب «تثلیث» از مقدمه، شش بخش و یک بخش نتیجه‌گیری تشکیل شده است.
بخش‌های شش‌گان? کتاب «تثلیث» عبارتند از: «مدخل ایمان تثلیثی»، «انکشاف پدر، پسر، و روح‌القدس»، «انواع اقرار به ایمان تثلیثی»، «سه "شخص" یا "اقنوم"»، «تعلیم جامع در باب پدر، پسر، و روح‌القدس» و «بازگشت به موضوع عمل آفرینشگر و نجات‌بخش تثلیث».
در بخشی از کتاب «تثلیث» می‌خوانید: «وظیف? اصلی الهیات این است که برای ایمان و امید دلیل ارائه کند. "همواره آماد? دفاع در برابر هر آن کسی باشید که از شما دلیل امیدی را که در دل دارید، می‌جوید" (اول پطرس 3: 15). در این اندرز قدیس پطرس، "امید" معادل "ایمان" است: موضوع این است که برای ایمان دلیل ارائه شود. بنابراین، الهیات تثلیثی وظیفه دارد حقیقت ایمان به تثلیث را توضیح بدهد. و از آن‌روی که تثلیث بر تمام دیگر اسرار ایمان روشنا می‌افکند، الهیات باید "ارتباط اسرار" را نشان بدهد، یعنی، باید ارتباط عمیق موجود میان تمام دیگر واقعیت‌های ایمان را به مدد تثلیث نشان بدهد. این کار مستلزم مطالع? دقیق کلام خداست که در کتاب‌های مقدس به ودیعه نهاده شده و از طریق سنت انتقال یافته است: قرائت فکوران? کتاب‌های مقدس و نیز مطالع? تعالیم کلیسا (به‌خصوص تعالیم شوراها که بیانگر ایمان کلیسایی به تثلیث است)، و توجه ویژه به تاریخ نجات که خدا خویش را در آن مکشوف می‌کند تا با انسان‌هایی که نجاتشان می‌دهد متحد شود.
ایمان تثلیثی در اصل و اساس، ایمان کلیسایی است. تثلیث منشأ کلیساست، کلیسایی که وحدت آن در مشارکت پدر، پسر، و روح‌القدس سهم دارد. ایمان به تثلیث، محبت به خدای تثلیث، و امید به اتحاد ابدی با تثلیث، عهد و پیمانی راسخ است که کلیسا در سیر خود به‌سوی دیدار تثلیث براساس آن زندگی می‌کند. این جنب? کلیسایی در کانون آموز? تثلیث است و موهبت خدای پدر را نشان می‌دهد؛ موهبتی که در آن پسر خویش را در جسم می‌فرستد و روح خویش را فرومی‌ریزد تا از این راه فرزندان خویش را که به سبب گناه پراکنده شده‌اند، به‌سوی خویش بازآوَرَد.»

دربار? ژیل اِمری، نویسند? کتاب «تثلیث»
ژیل اِمری (Gilles Emery)، متولد 1962، استاد دانشگاه و کشیش سوئیسی است. او تدریس الهیات در دانشگاه فرایبورگ و نگارش چند کتاب در حوز? الهیات مسیحی را در کارنام? کاری خود دارد و از اعضای منتخب کمیسیون الهیات بین‌المللی است.
از آثار ژیل اِمری می‌توان به کتاب‌ «الهیات تثلیث سَنت توماس آکوئیناس» اشاره کرد.

دربار? ترجم? فارسی کتاب «تثلیث»
کتاب «تثلیث: مقدمه‌ای بر آموز? کاتولیکیِ خدای سه‌یگانه» با ترجم? محمد صبائی، همراه با مقدم? نویسنده بر ترجم? فارسی کتاب و نیز مقدم? مترجم انگلیسی کتاب، در بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه منتشر شده است. اساس ترجم? فارسی کتاب «تثلیث» متن انگلیسی این کتاب بوده است.
محمد صبائی، متولد 1366، مترجم ایرانی است. از ترجمه‌های او می‌توان به کتاب‌های «آزادی مؤمن مسیحی و چند اثر کوتاه دیگر» و «دربار? عرفان مسیحی: مقالاتی در باب مراقبه، شهود، عمل و نظر و...» اشاره کرد.