آیسخولوس - مجموعه آثار

کتاب «آيسخولوس: مجموعه آثار» اثر آيسخولوس، ترجمه عبدالله کوثري، نشر ني
مجموعه‌اي از نمايشنامه‌هاي نخستين تراژدي‌نويس بزرگ جهان يا به تعبيري پدر تراژدي. آيسخولوس را نقطه آغاز تراژدي دانسته‌اند چرا که او در نمايشنامه‌هايش با نوآوري‌هاي متنوع در پرداخت مضامين و شخصيت‌ها و همچنين شيوه اجراي اثر بر صحنه، موجب تکامل اين فرم هنري شد.
کتاب «آيسخولوس» شامل هفت نمايشنامه از آيسخولوس است که همگي در کنار هم ترجمه و منتشر شده‌اند.
هر هفت تراژدي کتاب «آيسخولوس» زباني به اصطلاح سنگين دارند و اين زبان متناسب با مضمون و شخصيت‌هاي نمايشنامه‌ها است. عبدالله کوثري، مترجم کتاب، اين نمايشنامه‌ها را بر اساس ترجمه معتبر گيلبرت ماري به فارسي برگردانده و البته دو ترجمه جديدتر را هم مدنظر داشته است.
نمايشنامه‌هاي به جامانده از آيسخولوس که در کتاب «آيسخولوس» منتشر شده‌اند در دوره‌هاي مختلف مورد توجه نويسندگان و شاعران و هنرمندان متعددي بوده است.

مروري بر کتاب «آيسخولوس»
تراژدي عمري بسيار طولاني دارد و مي‌توان گفت دو هزار و پانصد سال پيش اولين تراژدي‌ها خلق شدند و از آن زمان تا امروز منبع الهام بسياري از نويسندگان و هنرمندان بوده‌اند. آيسخولوس يا اشيل، پدر تراژدي است که مثل اغلب نمايشنامه‌نويسان يونان باستان تعداد اندکي از آثارش به دست ما رسيده است. کتاب «آيسخولوس» مجموعه آثار به جامانده از اين نمايشنامه‌نويس بزرگ جهاني است که با ترجمه خواندني عبدالله کوثري به فارسي منتشر شده‌اند.
«اورستيا» که شامل سه نمايشنامه «آگاممنون»، «نيازآوران» و «الاهگان انتقام» است به همراه چهار نمايشنامه «پرومتئوس در بند»، «هفت دشمن تباي»، «پارسيان» و «پناه‌جويان» هفت نمايشنامه کتاب «آيسخولوس» را تشکيل داده‌اند.
مضمون اصلي نمايشنامه‌هاي کتاب «آيسخولوس» رابطه آدمي با خدايان است. او در نمايشنامه‌هايش پرسش‌هايي که همواره پرسش‌هاي بشري بوده‌اند طرح کرده است از جمله اينکه ما تا کجا و چقدر مسئول سرنوشت‌مان هستيم.
بخشي از مقدمه مفصل کتاب «آيسخولوس» به اخلاق و مذهب در نمايشنامه‌هاي آيسخولوس پرداخته و به اين نکته اشاره کرده که تراژدي‌هاي او در چارچوب مشخص و منسجم مذهبي جاي مي‌گيرد. به اين معنا که عالم اخلاقي آيسخولوس اهميت بسيار دارد زيرا شخصيت‌هايش هماهنگ با نگرش او به خدايان عمل مي‌کنند و آنچه بر آنها مي‌گذرد نيز هماهنگ با همين نگرش است. درباره شخصيت در نمايشنامه‌هاي کتاب «آيسخولوس» نيز توجه به اين نکته مهم است که اهميت شخصيت در نمايشنامه‌هاي آيسخولوس بيشتر متکي بر کرده‌هاي آنها است و نه هويت‌شان.
تراژدي‌هاي کتاب «آيسخولوس» صراحت و سادگي معقولي دارند و با تعليقي در آغاز شروع مي‌شوند و در اوج پايان رويدادها را به حد نهايي خود مي‌رسانند.
کتاب «آيسخولوس» با تريلوژي «اورستيا» آغاز مي‌شود. تريلوژي به آيسخولوس اين فرصت را مي‌داد تا سير وقايع را در سه نمايشنامه به تصوير بکشد و شخصيت‌ها را به جاي يک اثر در سه نمايشنامه راه دهد تا ما شاهد تحول شخصي آنها باشيم و پيامد کارهايشان را در گستره‌اي وسيع‌تر از يک نمايشنامه ببينيم. آيسخولوس در تراژدي‌هاي «تباي» و «اورستيا» به روايت مصائب چند نسل پرداخته و نشان داده که چگونه نفرين خدايان و کرده و کنش فرد بر سه نسل از خاندان شاهي تبس اثر مي‌گذارد.
تريلوژي «اورستيا» در کتاب «آيسخولوس»، به روايت بخشي از سرنوشت غمبار خاندان شاهي آترئوس پرداخته است. تراژدي نخست، «آگاممنون»، ماجراي بازگشت آگاممنون از تروا، کشته شدن او و سپس به قدرت رسيدن کلوتمنسترا و آيگيستوس است. نمايشنامه «نيازآوران» ماجراي بازگشت اورستس پسر آگاممنون از تبعيد، ديدار او با خواهرش الکترا، و کشتن کلوتمنسترا و آيگيستوس را روايت کرده است. «الاهگان انتقام» سرگذشت اورستس بعد از کشتن مادر و ماجراي پناه بردن او به آپولون و آنگاه گريختن به درگاه آتنا و محاکمه او در پيشگاه اين الاهه را روايت مي‌کند.

درباره آيسخولوس نويسنده کتاب «آيسخولوس: مجموعه آثار»
آيسخولوس يا اشيل را نخستين تراژدي‌نويس بزرگ ناميده‌اند. او نخستين نمايشنامه‌نويسي است که آثاري از او در دست داريم و اطلاعاتي از او در منابع باستاني آمده‌اند که البته همه آنها قابل اعتماد نيستند. بنابر داده‌هايي که تا حد معقولي مي‌توان قابل اعتماد دانست مي‌شود گفت که آيسخولوس در سال 525 پيش از ميلاد در الئوسيس متولد شده است. او در بين سال‌هاي 96-499 به جهان تئاتر وارد شد و در سال 490 در نبرد ماراتن شرکت کرد. آيسخولوس در 484 نخستين پيروزي در اجراي تراژدي را به دست آورد و در 472 چهار تراژدي او از جمله «پارسيان» برنده شدند. در سال 468 آيسخولوس از سوفوکلس شکست مي‌خورد. در 467 چهار تراژدي تباي او از جمله «هفت دشمن» برنده مي‌شوند. پس از آن چهار تراژدي دانائوسي او از جمله «پناه‌جويان» برنده مي‌شوند و در 458 نيز تريلوژي «اورستيا» برنده مي‌شود. آيسخولوس اهل آتن نبود و همان‌طور که اشاره شد در الئوسيس متولد شد که از آخرين مناطقي به شمار مي‌رفت که در آتيکا ادغام شدند. اين شهر زادگاه افسانه پررمز و راز دمتر و دخترش بود. در نوشته‌هاي ارسطو به اين نکته اشاره شده که آيسخولوس زماني متهم به اين شد که راز و رمز آن افسانه را در نمايشنامه‌هايش افشا کرده است. مي‌توان گفت که از آيسخولوس بيست نمايشنامه بر صحنه رفت و در سال‌هاي حياتش سيزده‌ بار برنده شد. در منابع باستاني هفتاد تا نود نمايشنامه به آيسخولوس نسبت داده شده اما احتمالا کل آثار او هشتاد نمايشنامه بوده است.

درباره ترجمه کتاب «آيسخولوس»
کتاب «آيسخولوس» با ترجمه عبدالله کوثري در نشر ني منتشر شده است.
عبدالله کوثري، متولد 1325 در همدان، از مهم‌ترين و شناخته‌شده‌ترين مترجمان سال‌هاي اخير ايران است که آثار متعددي به خصوص در زمينه ادبيات با ترجمه او منتشر شده است. کوثري پيش از آنکه به ترجمه بپردازد شعرهايي در نشريات مختلف منتشر کرده بود و درواقع به عنوان شاعر شناخته مي‌شد و حتي در ده شب گوته نيز شعر خوانده بود. کوثري تحصيلات دانشگاهي‌اش را در رشته اقتصاد در دانشگاه ملي سابق سپري کرد و پس از آن مدتي براي تکميل زبان انگليسي به انگلستان رفت و پس از بازگشت به ايران در کتابخانه دانشگاه ملي به کار مشغول شد. او تا چند سال به عنوان مترجم و ويراستار با پژوهشگاه‌ها و دانشگاه‌ها همکاري داشت اما در سال 1359 با کناره‌گيري از اين مشاغل به عنوان مترجم حرفه‌اي به کار مشغول شد و البته گاهي نيز به ويراستاري پرداخت. در کار ترجمه کوثري تمرکز ويژه‌اي بر ادبيات امريکاي لاتين داشته و تعدادي از شاهکارهاي نويسندگان امريکاي لاتين توسط او به فارسي برگردانده شده‌اند. او جوايزي هم براي ترجمه کسب کرده است. «دن کاسمورو»، «حکومت نظامي»، «ايران، جامعه کوتاه مدت»، «ريچارد سوم»، «ائوريپيدس»، «سنکا»، «جنگ آخر زمان»، «سور بز»، «پوست انداختن» و «مرگ در آند» برخي از ترجمه‌هاي عبدالله کوثري هستند.