کتاب «انديشه و سياست در ايران باستان – جلد چهارم: سير و سرنوشت سياست شهرياري در نمود حکومت اشکانيها و نهاد دولت ساسانيان» بهقلم جمعي از نويسندگان
سياست شهرياري در ايران باستان بر شالود? چه تفکر و فرهنگي بنا شده و خاستگاه آن کجاست؟ مجموع? چهارجلدي «انديشه و سياست در ايران باستان» حول اين پرسش شکل گرفته است.
اين مجموعه، ماحصل کار جمعيِ گروهي از محققين است و هدف از تأليف آن، واکاوي ريشههاي سياست شهرياري در ايران باستان و خاستگاه فکري و فرهنگي اين سياست و بررسي نقادان? جنبههاي گوناگون آن است.
در ديباچ? رضا ماحوزي، معاون پژوهشي مؤسس? مطالعات فرهنگي و اجتماعي، بر مجموع? «انديشه و سياست در ايران باستان» دربار? اين مجموعه آمده است: «آنچه در اين مجموع? چهارجلدي در اختيار خوانندگان تيزبين و محققان فهيم قرار گرفته است، تلاش دارد تا براساس آنچه در روايتهاي اساطيري و حماسي در سرمشق شاهان پيشدادي و کياني آمده است، و براساس آنچه در دوران تاريخي حکومتهاي بومي پيشاآريايي و سپس پادشاهيهاي باستاني چهارگان? ايران از ماد تا ساسانيان را دربرميگيرد، "تصويري از انديشه و سياست در ايران باستان" به دست دهد.»
مجموع? «انديشه و سياست در ايران باستان» از مقالاتي از پژوهشگران مختلف تشکيل شده است. اين مجموعه، منبعي کارآمد براي دانشجويان تاريخ و هم? کساني است که به پژوهش و مطالعه در زمين? تاريخ ايران و بهويژه تاريخ ايران باستان گرايش و علاقه دارند.
مجموع? چهارجلدي «انديشه و سياست در ايران باستان»، علاوه بر ديباچ? رضا ماحوزي، با مقدمهاي بهقلم رضا غلامي، رييس مؤسس? مطالعات فرهنگي و اجتماعي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، که اين مجموعه در آن منتشر شده، همراه است.
مروري بر جلد چهارم کتاب «انديشه و سياست در ايران باستان»
چهارمين و آخرين جلد از مجموع? «انديشه و سياست در ايران باستان»، با عنوان «سير و سرنوشت سياست شهرياري در نمود حکومت اشکانيها و نهاد دولت ساسانيان»، از چهلويک مقاله تشکيل شده که در دو بهره يا بخش تنظيم شدهاند.
اين مجلد از کتاب «انديشه و سياست در ايران باستان» به دوران پادشاهي اشکانيان و ساسانيان و بحث از چيستي سياست شهرياري در نگرههاي گفتماني دولت شهرياري در اين دو دور? تاريخي اختصاص دارد.
در بخش اول کتاب «انديشه و سياست در ايران باستان – جلد چهارم: سير و سرنوشت سياست شهرياري در نمود حکومت اشکانيها و نهاد دولت ساسانيان»، با عنوان «پايايي دولت شهرياري ايراني در عهد اشکانيان»، به چيستي دولت تاريخي پارتي، روايتهاي معتبر از چگونگي شکلگيري دولت اشکاني، ماهيت نهادي، سياسي و اجتماعي حکومت اشکاني و بررسي سياست نظاميگري و جنگها و استراتژيهاي نظامي اشکانيان پرداخته شده است. در اين بخش از جلد چهارم کتاب «انديشه و سياست در ايران باستان»، چنانکه در ديباچ? رضا ماحوزي بر اين کتاب توضيح داده شده، از منابع و مستندات رومي، ارمني و سُرياني و... براي معرفي چهر? تاريخي حکومت اشکاني استفاده شده است.
بخش دوم از جلد چهارم کتاب «انديشه و سياست در ايران باستان»، با عنوان «بناي دولت ساسانيان و بنيانهاي سياست ايرانشهري»، به بررسي دوران حکومت ساسانيان، از ابتداي بر سرِ کار آمدن اين سلسله تا سقوط آن بهدست مسلمانان، اختصاص دارد. از جمله موضوعاتي که در اين بخش به آنها پرداخته شده ميتوان به رويکردهاي فرهنگي و مذهبي شاهان ساساني نسبت به اديان و مذاهب، سياست خارجي و استراتژيهاي نظامي ساسانيان، متون و منابع مذهبي و سياسي و ادبي بهجا مانده از عصر ساساني و مفاهيم و مؤلفههاي اصلي نظامهاي اخلاقي حاکم بر اين عصر اشاره کرد.
مقالاتي که در کتاب «انديشه و سياست در ايران باستان – جلد چهارم: سير و سرنوشت سياست شهرياري در نمود حکومت اشکانيها و نهاد دولت ساسانيان» ميخوانيد عبارتند از: «پديداري و ساخت مناسبات قدرت سياسي – اجتماعي دولت اشکاني» نوشت? مهرداد قدرت ديزجي، «عوامل کمشناختگي تاريخي دولت و جامع? سياسي اشکاني» نوشت? مهرداد قدرت ديزجي، «شهرياري اشکانيان بهروايت متون يوناني، رومي و ارمني» نوشت? براتعلي نجفزاده، «بازخواني سياست شهرياري اشکانيان در آثار عصر ساساني» نوشت? علياصغر ميرزايي، «جايگاه و کارکرد دستگاه ديواني در حکومت اشکانيان» نوشت? ابراهيم مشفقيفر، «نيروها و نهادهاي سياسي و اجتماعي متنفذ در دور? حکومت اشکاني» نوشت? باقرعلي عادلفر، «سياست و روابط خارجي دولت اشکاني» نوشت? داوود هرميداس باوند، «روند جنگ و روي? سپاهيگري در حکومت اشکانيان» نوشت? محمد منصورنژاد، «استراتژيهاي نظامي شاهان اشکاني و پايايي و زوال حکومت آنان» نوشت? مهرداد قدرت ديزجي، «گذار دولت شاهي ايراني از اشکانيان به ساسانيان» نوشت? شروين وکيلي، «پديداري و شکلگيري ساخت قدرت سياسي و اجتماعي دولت ساساني» نوشت? سيد اصغر محمودآبادي، «سياست و حکومت ساسانيان بهروايت مورخان رومي، ارمني و سرياني» نوشت? ميرحواس احمدزاده، «مباني و مختصات انديش? ايرانشهري در دور? ساسانيان» نوشت? علياصغر ميرزايي، «بايستههاي شاهگُزيني در سنت شهرياري ساسانيان» نوشت? شهرام جليليان، «مناسبات طبقات اجتماعي و قدرت سياسي در دوران اشکانيان و ساسانيان» نوشت? محمد رضاييراد، «تبارهاي خانداني و سير قدرت و حکومت در دور? ساسانيان» نوشت? شهرام جليليان، «نقش دين و موبدان زرتشتي در سياست و حکومت ساسانيان» نوشت? سيد اصغر محمودآبادي، «نفوذ قدرت سياسي و اجتماعي مذهب و موبدان در حکومت ساسانيان» نوشت? محمدتقي ايمانپور، «نقش سرداران و سپاهيان در سياست و حکومت ساسانيان» نوشت? سيد اصغر محمودآبادي، «زن و سياست در حکومت ساسانيان» نوشت? فاطمه صادقي گيوي، «سياست مذهبي و فرهنگي شاهان ساساني» نوشت? محمود جعفري دهقي، «رويکردهاي سياست و روابط خارجي دولت ساسانيان» نوشت? بهراد فرهمند و اميرحسين حاتمي، «جنگ و نظام سپاهيگري در سياست و حکومت ساسانيان» نوشت? محمد منصورنژاد، «سياست نظاميگري شاهان ساساني و روند پايداري و زوال دولت شاهي» نوشت? مهرداد قدرت ديزجي، «زمينههاي سياسي و اجتماعي شکلگيري دانشگاه جنديشاپور» نوشت? رضا ماحوزي و حسين ابراهيمآبادي، «روايتي از آموزش سياسي در دوران حکومت ساساني» نوشت? ميرحواس احمدزاده، «آراي سياسي مزديسنا در دولت ساسانيان» نوشت? مهرداد قدرت ديزجي، «نسبت دين، اخلاق و سياست در کارنام? اردشير بابکان» نوشت? سيد علي محمودي، «بايستههاي فرمانروايي در زندِ بهمن يسن» نوشت? سيد علي محمودي، «تحليل گفتماني قدرت در نام? تنسر» نوشت? مهدي حسني باقري شريفآباد، «روايت اخلاق سياسي در نام? تنسر به گشنسب» نوشت? سيد علي محمودي، «بايستههاي سامان سياسي در انديش? کرتير» نوشت? آوات عباسي و هديه عليمرادي، «خوانشي از روايت انديش? سياسي ايرانشهري در کليله و دمنه» نوشت? سيد جواد طباطبائي، «پرتوي بر آموزههاي سياسي کليله و دمنه» نوشت? مسعود آريايينيا، «معرفتشناسي امر سياسي در داستانهاي راي و برهمن» نوشت? رضا نجفزاده، «گفتمان حاکم و کارکرد پادگفتمانها در شاهنشاهي ساسانيان» نوشت? احمد نقيبزاده، «انديشهها و جريانهاي انتقادي دور? حکومت ساسانيان» نوشت? فريدون الهياري، «سياست و شهرياري در انديش? ماني» نوشت? احمد بستاني، «سياست و شهرياري در انديش? مزدک» نوشت? مسعود آريايينيا، «جنبشهاي مذهبي – اجتماعي نومانوي در اروپاي قرون ميانه» نوشت? داوود هرميداس باوند و «زوال و فروپاشي دولت شاهي ساسانيان» نوشت? بهادر قيم.
کتاب «انديشه و سياست در ايران باستان – جلد چهارم: سير و سرنوشت سياست شهرياري در نمود حکومت اشکانيها و نهاد دولت ساسانيان» در مؤسس? مطالعات فرهنگي و اجتماعي منتشر شده است.
