سبکی تحمل ناپذیر هستی (نیکو نشر)

رمان «سبُکيِ تحمل‌ناپذيرِ هستي» اثر ميلان کوندرا
رماني فلسفي با مايه‌هايي از رئاليسم جادويي. رمان «سبُکيِ تحمل‌ناپذيرِ هستي»، با عنوان اصلي Nesnesiteln? lehkost byt? و عنوان انگليسيِ The Unbearable Lightness of Being، که در ايران بيشتر با عنوان «بارِ هستي» مشهور است و اولين بار با همين عنوان به فارسي ترجمه شده، مشهورترين و مهمترين اثر ميلان کوندرا است.
کوندرا در رمان «سبکي تحمل‌ناپذير هستي» موضوع سنگيني و سبکي را از منظري فلسفي و با الهام از نظري? بازگشت جاودانِ نيچه دستماي? تأمل و قصه‌پردازي قرار مي‌دهد و از اين منظر به موضوعاتي چون عشق و مرگ و تاريخ و طنز و سياست و جنسيت و هنر مي‌پردازد.
کوندرا همچنين در رمان «سبکي تحمل‌ناپذير هستي» تصويري از اوضاع سياسي و اجتماعي و فرهنگي چکسلواکيِ کمونيستي در دوران بهار پراگ و فراتر از آن، تصويري از زندگي تحت سيطر? نظام‌هاي توتاليتر به دست مي‌دهد.
متن اصلي رمان «سبکي تحمل‌ناپذير هستي» اولين بار در سال 1985، بعد از انتشار ترجمه‌هاي فرانسوي و انگليسي آن، منتشر شد. براساس اين رمان فيلمي هم به‌کارگرداني فيليپ کافمن، کارگردان امريکايي، ساخته شده است.

مروري بر رمان «سبکي تحمل‌ناپذير هستي»
ميلان کوندرا در رمان «سبکي تحمل‌ناپذير هستي» دوره‌اي از تاريخ چکسلواکيِ کمونيستي را زمين? اصلي رويدادهاي اين رمان قرار داده است، اگرچه قصد اصلي کوندرا در اين رمان نه روايت صِرفِ يک دور? تاريخي و پرداختن به مسائل سياسي، بلکه تأمل دربار? هستي و موقعيت انسان در جهان، از منظر نظريه‌اي است که نخستين بار فريدريش نيچه آن را مطرح کرده است؛ نظري? بازگشت جاودان، که از تکرار ابدي وقايع و تجربه‌ها سخن مي‌گويد. با اتکا به اين نظريه است که کوندرا در رمان «سبکي تحمل‌ناپذير هستي» ايد? سنگيني و سبکي را پيش مي‌کشد و سبکي را معادل آن‌چه تنها يکبار تجربه مي‌شود و سنگيني را معادل بازگشت جاودان و تکرار تجربه‌ها و رويدادها و باري که اين تکرار بر دوش آدمي مي‌گذارد، مي‌گيرد.
کوندرا در رمان «سبکي تحمل‌ناپذيري هستي» بر اين عقيده است که همان بارِ سنگينِ تحميل شده بر دوش آدمي است که، در عين دردي که به‌همراه دارد، زندگي انسان را زميني و انساني مي‌کند و دربرابر اين بار، سبکي يک فراغ‌ بال و بيهودگي ملال‌انگيز و تحمل‌ناپذير را در خود دارد؛ يک سرخوشيِ پوچ.
رمان «سبکي تحمل‌ناپذير هستي» قص? آدم‌هايي است که راوي رمان، زندگي و کشمکش‌هاي دروني آن‌ها را در پيوند با دو مفهوم سنگيني و سبکي روايت و تحليل مي‌کند.
شخصيت‌هاي اصلي رمان «سبکي تحمل‌ناپذير هستي» در چکسلواکي کمونيستي زندگي مي‌کنند. وقايع اين رمان در حول‌وحوشِ ماجراي معروف به «بهار پراگ» و دور? بسيار کوتاهِ ايجاد فضاي باز سياسي در چکسلواکي، در سال 1968 ميلادي، و درهم شکسته شدن اين فضا توسط نيروهاي شوروي و کشورهاي عضو پيمان ورشو اتفاق مي‌افتد.
کوندرا در رمان «سبکي تحمل‌ناپذير هستي» داستان رابط? پيچيده و پرتناقضِ زوجي به نام‌هاي توماس و ترزا و ديگراني را که به‌نحوي با آن‌ها مرتبطند، در متن يک نظام توتاليتر روايت مي‌کند. او در اين رمان، زندگي و دغدغه‌هاي فردي و خصوصي شخصيت‌هاي داستان و تناقض‌ها و تضادهاي دروني آن‌ها را به فضاي سياسي پيرامونشان و نيز به تجارب و دغدغه‌هاي عامّ بشري پيوند مي‌زند.
عشق، جاودانگي، طنز، مرگ، کيچ، تاريخ، زنانگي، هويت، بدن، جنسيت، خيانت، وفاداري، فرهنگ، هنر و سياست از جمله موضوعاتي هستند که در رمان «سبکي تحمل‌ناپذير هستي» به آن‌ها پرداخته شده است.
کوندرا در رمان «سبکي تحمل‌ناپذير هستي» به تأمل دربار? چگونگي شکل‌گيري نظام‌هاي توتاليتر و بسط قدرتِ اين نظام‌ها مي‌پردازد و نيز تصويري از زندگي روشنفکران و هنرمندان در کشورهاي کمونيستي اروپاي شرقي و مشخصاً در چکسلواکيِ کمونيستي به دست مي‌دهد و خفقان و سيستم پليسيِ حاکم بر جوامعِ تحت سلط? نظام‌هاي توتاليتر را به تصوير مي‌کشد.
رمان «سبکي تحمل‌ناپذير هستي» همچون ديگر آثار ميلان کوندرا سبکِ ويژ? او را در رمان‌نويسي، که آميزه‌اي از داستان و مقاله است، به‌نمايش مي‌گذارد. کوندرا در اين رمان، آن‌گونه که شيو? مألوف اوست، بسيار به هنر و ادبيات و فلسفه ارجاع مي‌دهد و از پيوند ميان پراکنده‌ها، يک کُلّ منسجم پديد مي‌آورد. در رمان «سبکي تحمل‌ناپذير هستي» همچنين با لحظاتي مواجهيم که داستان از واقعيت به خواب ‌و خيال و فانتزي و وهم مِيل مي‌کند و حال‌وهواي داستان‌هاي رئاليسم جادويي بر آن حاکم مي‌شود.

دربار? ميلان کوندرا، نويسند? رمان «سبکي تحمل‌ناپذير هستي»
ميلان کوندرا (Milan Kundera)، متولد 1929 و درگذشته به سال 2023، داستان‌نويس و جُستارنويسِ چک - فرانسوي بود.
کوندرا از نويسندگان مطرحِ منتقد کمونيسم و توتاليتاريسم بود. او از سال 1975 به‌صورت يک تبعيدي در فرانسه و دور از کشورش زيست. در سال 1979 تابعيت چکسلواکي‌اش لغو شد. از سال 1981 تبع? فرانسه شد و در سال 2019 تابعيت چک را دريافت کرد.
کوندرا از نسل نويسندگان و هنرمنداني بود که در سال 1968، با ورود تانک‌هاي شوروي به خاک چکسلواکي، رؤياهاي اصلاح‌طلبانه‌شان به کابوس بدل شد. او در آثارش به موضوعاتي چون قدرت، توتاليتاريسم و روابط عاطفي مي‌پرداخت و تأثير توتاليتاريسم را بر خصوصي‌ترين وجوه زندگي کساني که تحت سيطر? چنين نظام‌هايي مي‌زيستند، نشان مي‌داد. در آثار کوندرا اما نقد توتاليتاريسم نه جنبه‌اي شعارگونه و خشمگينانه که جنبه‌اي متفکرانه و توأم با طنازي‌اي تأمل‌برانگيز دارد. او تجربه‌هاي سياسي و تاريخي و نيز تجربه‌هاي شخصي و عاطفي‌ را در آثارش به تأملاتي فلسفي درباب جهان و زندگي و بشريت و مفاهيمي اساسي نظير جاودانگي و فراموشي و حافظه پيوند زده است.
از ميلان کوندرا مجموعه‌اي از آثار داستاني و غيرداستاني و نيز سه دفتر شعر و سه نمايشنامه منتشر شده است. از آثار داستاني او، به‌جز رمان «سبکي تحمل‌ناپذير هستي» که مشهورترين رمان اوست، مي‌توان به رمان‌هاي «زندگي جاي ديگري است» و «جاودانگي» و از آثار غيرداستاني‌اش مي‌توان به کتاب «هنر رمان» اشاره کرد.

دربار? ترجم? فارسي رمان «سبکي تحمل‌ناپذير هستي»
رمان «سَبُکيِ تحمل‌ناپذيرِ هستي» با ترجم? حسين کاظمي يزدي در نيکونشر منتشر شده است.
حسين کاظمي يزدي، متولد 1361 در تهران، مترجم ايراني است. او داراي فوق ليسانس فلسفه است و علاوه بر ترجم? کتاب، به‌عنوان مترجم و پژوهشگر با دايره‌المعارف بزرگ اسلامي نيز همکاري داشته است.
از ترجمه‌هاي حسين کاظمي يزدي مي‌توان به کتاب‌هاي «جاودانگي»، «پرواز برفراز آشيان? فاخته»، «مادري»، «عشق‌هاي خنده‌دار»، «فيلسوفان هيتلر»، «مسئل? مرگ و زندگي»، «ناعدالتي»، «آزادي»، «هويت»، «نژاد»، «طاعون»، «خواهران»، «يالوم‌خوانان»، «شيوه‌ي ارسطو» و «مسئله‌ي اسپينوزا» اشاره کرد.
از رمان «سبکي تحمل‌ناپذير هستي» دو ترجم? فارسي ديگر هم موجود است. قديمي‌ترين ترجم? اين رمان، ترجم? دکتر پرويز همايون‌پور است که با عنوان «بار هستي» اولين بار در نشر گفتار و سپس در نشر قطره به چاپ رسيده است.
ترجم? ديگرِ رمان «سبکي تحمل‌ناپذير هستي»، ترجم? علي سلامي است که در نشر گويا منتشر شده است.