کتاب «خشونت و تقدس» اثر رنه ژيرار
پژوهشي جامعهشناختي، انسانشناختي، تاريخي، ادبي، فرهنگي و فلسفي در رابط? ميان خشونت و تقدس. رنه ژيرار در کتاب «خشونت و تقدس» از قربانيکردن و قربانيشدن ميگويد و ريشههاي اجتماعي و فرهنگي و فکري آيين قربانيکردن را، با نگاه به متون ادبي و اساطيري و انواع متون و منابع بهجا مانده از اعصار کهن واميکاود.
کتاب «خشونت و تقدس»، با عنوان اصلي la violence et le sacré، و عنوان انگليسي Violence and the Sacred، کتابيست که در آن، با ارجاع به انواع آثار ادبي و اساطيري و...، به تحليل خشونت در چشماندازي آييني و اساطيري و فرهنگي پرداخته شده و خشونت در چنين چشماندازي، بهلحاظ اجتماعي و فرهنگي و فلسفي، ريشهيابي شده است.
رنه ژيرار در کتاب «خشونت و تقدس»، در مقام متفکر و نظريهپردازي جامعالاطراف و مسلط بر انواع متون ادبي و اساطيري و نيز تئوريهاي مدرن درباره خشونت و تقدس و آيين قرباني، براي ارائ? تحليل خود از رابط? ميان خشونت و تقدس، به تراژديهاي يوناني و روايتهاي اساطيري و آييني و آداب و تشريفات جوامع کهن ارجاع ميدهد و به کندوکاوي با رويکردي جامعهشناسانه درباب آيين قرباني ميپردازد.
در کتاب «خشونت و تقدس» همچنين با نقدي بر انديش? فرويد و رويکردهاي روانکاوانه به موضوع قرباني مواجه ميشويم که در پيشگفتار بيژن کريمي بر ترجم? فارسي کتاب نيز به آن اشارهاي شده و مقال? پاياني کريمي بر اين ترجمه نيز با انگيزه پاسخ به همين نقد نوشته شده است.
متن اصلي کتاب «خشونت و تقدس» اولين بار در سال 1972 به زبان فرانسوي منتشر شده است. ترجم? فارسي اين کتاب براساس ترجم? انگليسي آن است.
مروري بر کتاب «خشونت و تقدس»
کتاب «خشونت و تقدس»، چنانکه در پيشگفتار بيژن کريمي بر ترجم? فارسي اين کتاب اشاره شده، مبتني بر نظري? «آرزوي تقليدي» رنه ژيرار است؛ نظريهاي که ميگويد آرزوهاي انسان از خلاء پديد نيامدهاند و ريشه در آرزوهايي دارند که ديگراني هم که آدمي آنها را الگوي خود قرار ميدهد همان آرزوها را دارند و آنها را آرزوهايي مطلوب جلوه ميدهند.
براساس نظري? «آرزوي تقليدي» ژيرار، خشونت زاده آرزوهاي مشترک آدمها و رقابت و جدال آنها براي بهچنگآوردن اين آرزوهاست. ژيرار، با اتکا به همين نظريه، در کتاب «خشونت و تقدس» به تحليل و بررسي ريشههاي خشونت ميپردازد و به نمودهاي خشونت در متون ادبي و تراژديهايي چون «اديپ شهريار» سوفوکل و نيز ادبيات کلاسيک چين و انواع و اقسام روايتها و داستانهاي بهجا مانده از اعصار کهن ارجاع ميدهد.
رنه ژيرار در کتاب «خشونت و تقدس» از عنصر معمايي و رازآلودي سخن ميگويد که در آيين قرباني وجود دارد. او در اين کتاب سراغ نظريههاي مختلف عصر مدرن درباره آيين قرباني نيز ميرود.
کتاب «خشونت و تقدس» يک تحقيق ميانرشتهاي غنيست، پُر از مثالهاي مختلف و متنوع از انواع متون کهن. اين مثالها مخاطب را به خواندن اصل منابعي که در اين کتاب به آنها ارجاع داده شده و يا بازخواني آنها، از منظري ويژه و متفاوت و چشماندازي که ژيرار به روي خواننده ميگشايد، فراميخواند.
کتاب «خشونت و تقدس» از يازده فصل و يک مؤخره تشکيل شده است. فصلهاي يازدهگان? کتاب «خشونت و تقدس» عبارتند از: «قرباني»، «بحران قرباني»، «اديپ و قرباني جايگزين»، «سرچشم? اسطوره و آيين»، «ديونيسوس»، «از آرزوي وانمودين به بدلهاي اهريمني»، «فرويد و عقده اديپ»، «توتم و تابو و ممانعت از اينسست»، «لوي استروس، ساختارگرايي و قوانين زناشويي»، «خدايان، مردگان، تقدس و جايگزيني "قرباني – محور"» و «يگانگي هم? آيينها».
درباره رنه ژيرار، نويسنده کتاب «خشونت و تقدس»
رنه نوئل تئوفيل ژيرار (René Noël Théophile Girard)، متولد 1923 و درگذشته بهسال 2015، مورخ، منتقد ادبي، فيلسوف علوم اجتماعي و انسانشناس فرانسوي است.
ژيرار از متفکرين جامعالاطراف بود. آثار و پژوهشهاي او حوزههاي گوناگوني از علوم را، از قومشناسي تا الهيات و روانشناسي و جامعهشناسي و اسطورهشناسي و ادبيات و نقد ادبي و تاريخ و اقتصاد و فلسفه و...، در بر ميگيرد.
نظري? «آرزوي تقليدي» يکي از نظريههاي مهم رنه ژيرار است.
درباره ترجم? فارسي کتاب «خشونت و تقدس»
کتاب «خشونت و تقدس» با ترجمه و پيشگفتار بيژن کريمي و پينوشتي از او با عنوان «پيرامون سوءتفاهم جنسيت» و يادداشتي از ناشر متن فارسي کتاب، در نشر دف منتشر شده است.
بيژن کريمي در پينوشت خود بر ترجمهاش از کتاب «خشونت و تقدس» با رويکردي نقادانه با نقد ژيرار بر فرويد و روانکاوي و روانشناسي مواجه ميشود. کريمي، در عين ارزشمند شمردن بسياري از بُنمايههاي فکرياي که ژيرار در کتاب «خشونت و تقدس» مطرح کرده و تصديق تازگي اين بُنمايههاي فکري، با رويکردي متفاوت با رويکرد ژيرار به روانشناسي و روانکاوي، به اين مقوله پرداخته و تلاش کرده است سوءتفاهمي را که معتقد است «پيرامون "جنسيت" بر هم? دريافتهاي بشر سايه انداخته است»، با ارائ? ديدگاه خود در اين زمينه، برطرف کند.
بيژن کريمي، متولد 1336 و درگذشته بهسال 1397، مترجم ايراني و پژوهشگر فلسف? علم و رياضيات، فلسف? انسانشناسي و دانش ميانرشتهاي است. کريمي تحصيلکرده رشت? رياضي بود. او در پژوهشهايش هم گوش? چشمي به بينش و نگرش ايراني داشت و هم به آخرين يافتههاي علمي.
کتابهاي «عدد چندپهلو: تأملاتي وجودشناختي بر رياضيات» و «همزاد شوخ است!» دو اثر تأليفي بيژن کريمياند. او، بهجز کتاب «خشونت و تقدس»، کتاب «کهنالگوهاي يونگي: از خودآگاه يونگ تا ناتماميت گودل» را نيز به فارسي ترجمه کرده است.
رتب? کتاب «خشونت و تقدس» در گودريدز: 4.15 از 5.
