چرا کشورها شکست می خورند

کتاب «چرا کشورها شکست مي‌خورند» اثر دارون عجم اوغلو و جيمز اي. رابينسون
اثري تحسين شده در زمينه توسعه اقتصادي، گذر از نظام اليگارشي و ضرورت تقويت جامعه مدني. کتاب «چرا کشورها شکست مي‌خورند» را مي‌توان مطالعه‌اي ميان‌رشته‌اي دانست که به اقتصاد، جامعه‌شناسي و علوم سياسي مربوط است و البته ارجاعات متعدد تاريخي نيز در آن قابل مشاهده است.
کتاب «چرا کشورها شکست مي‌خورند» به خصوص براي ما که با مسئله توسعه اقتصادي روبرو هستيم کتابي قابل توجه است. نويسندگان اين اثر تلاش کرده‌اند راهي را نشان دهند که به واسطه آن مي‌توان ساختارهاي اليگارشي را تغيير داد و به توسعه اقتصادي دست يافت.
دارون عجم اوغلو و جيمز رابينسون در کتاب «چرا کشورها شکست مي‌خورند» پرسش‌هايي بنيادي درباره علل فقر و غناي کشورها مطرح کرده‌اند و با بررسي نمونه‌هايي متعدد تاريخي به اين پرسش‌ها پاسخ داده‌اند.

مروري بر کتاب «چرا کشورها شکست مي‌خورند؟»
مباحث مربوط به توسعه اقتصادي معمولا مخاطباني خاص دارند اما کتاب «چرا کشورها شکست مي‌خورند» به به دليل آنکه کتابي ميان‌رشته‌اي است و به سراغ مسايل کاملا انضمامي رفته گستره وسيع‌تري از خوانندگان را مي‌تواند به خود جذب کند و ميزان فروش اين کتاب نيز نشان‌دهنده همين نکته است.
کتاب «چرا کشورها شکست مي‌خورند؟» درباره وضعيت اقتصادي انواع جوامع از جماعات و آبادي‌هاي اوليه تا کشورهاي امروزي است اما ارجاعات بسياري به تجربه‌هاي جهاني در کتاب وجود دارد و اين سبب شده که کتاب خصلتي تاريخي هم داشته باشد به شکلي که حتي مي‌توان گفت کتاب «چرا کشورها شکست مي‌خورند؟» به تاريخ تحولات اقتصادي جوامع با تاکيد بر مبحث توسعه مربوط است. در پيشگفتار آغاز کتاب درباره اين ويژگي اثر آمده: «با وجود اينکه مشرب اقتصادي مولفان (نهادگرايي) در سراسر کتاب با قوت تمام جاري است، کتاب بيش از آنکه ذيل يکي از نحله‌هاي اقتصادي قرار گيرد، از لون تاريخ است. سبک تاريخ‌نگاري کتاب، کاملا نوآورانه و تلفيقي از سبک‌هاي سه‌گانه رايج در جهان است. تاريخ نيز مانند ديگر رشته‌هاي دانش مورد نزاع اهل نظر است. با اين تفاوت که نزاع مورخان بر خلاف سياستمدران، اقتصاددانان و جامعه‌شناسان، کمتر جنبه نظري دارد و عمدتا بر داوري‌هاي ايدئوژيک در باب نيک و بد رفتارهاي گذشتگان متمرکز است. همين تفاوت باعث شده است، تاريخ به عنوان رشته‌اي علمي، دانشگاهي، حاوي بنيان‌هاي مفارقتي روشن نباشد و به درستي نتوان مورخان جهان را به صورت متناظر با مکاتب اقتصادي و سياسي، ذيل مکاتب تاريخي دسته‌بندي کرد. اما در عين حال، صف‌بندي مورخان در ميدان عمل، بسيار پررنگ و چه بسا حادتر از ديگر معارف باشد و با وجود اين ناروشني و عدم تعين، پژوهشگران تاريخ نيز متاثر از مکاتب فلسفي، سياسي و اقتصادي تا حدودي قابل تفکيک هستند گو اينکه اين تفکيک نه در ماهيت وقايع تاريخي بلکه تابعي از تعهد تاريخ‌نگاران به مکاتب سياسي، اقتصادي و فلسفي و نحوه ثبت و ضبط اين وقايع است.»
آن‌طور که در پيشگفتار ابتدايي اثر نيز اشاره شده زبان کتاب «چرا کشورها شکست مي‌خورند؟» روايي و ساده است و مهم‌ترين مباحث مربوط به اقتصاد و سياست و فرهنگ و حتي برخي مسايل علمي مهم که بر تحولات اقتصادي اثر گذاشته‌اند، به گونه‌اي در آن مطرح شده‌اند که براي خوانندگان غيرمتخصص دانشي گسترده فراهم آورده است و همچنين براي متخصصان و دانشوران نيز مي‌تواند الهام‌بخش پژوهش‌هاي جديد باشد.
کتاب «چرا کشورها شکست مي‌خورند؟» شامل پيشگفتار ناشر/ويراستار، مقدمه مترجمان و مقدمه نويسندگان است و از پانزده فصل با اين عناوين تشکيل شده است: «دو دنياي چنين متفاوت در کنار هم»، «نظريه‌هايي که کار نمي‌کنند»، «ثروت‌زايي و فقرآفريني»، «تفاوت‌هاي کوچک و بزنگاه‌هاي تاريخي تاثير تاريخ»، «من آينده را را ديده‌ام و آن کار مي‌کند: رشد در چارچوب نهادهاي بهره‌کش»، «جدا شدن راه‌ها»، «نقطه عطف»، «در قلمرو ما نه: موانع توسعه»، «توسعه معکوس»، «گسترش شکوفايي»، «چرخه فضيلت»، «چرخه رذيلت»، «چرا کشورها امروزه ناکام مي‌مانند»، «شالوده‌شکني»، «درک شکوفايي اقتصادي و فقر».

درباره دارون عجم اوغلو، جيمز. اي. رابينسون نويسندگان کتاب «چرا کشورها شکست مي‌خورند؟»
دارون عجم اوغلو، متولد 1967، نويسنده و اقتصاددان امريکايي‌تبار معاصر است که در خانواده‌اي ارمني در استانبول ترکيه متولد شده است. او در خانواده‌اي فرهنگي رشد کرد. پدرش مدرس دانشگاه و وکيل بود و مادرش نيز معلم و مدير مدرسه بود. عجم‌اوغلو تحصيلات متوسطه‌اش را در ترکيه پشت سر گذاشت و براي تحصيلات دانشگاهي به بريتانيا رفت. او مقطع کارشناسي را در دانشگاه يورک پشت سر گذاشت و پس از گرفتن مدرک فوق‌ليسانس در زمينه اقتصادسنجي و اقتصاد رياضياتي، سرانجام دوره دکتري خود را در مدرسه اقتصاد لندن سپري کرد. عجم اوغلو در سال‌هاي اخير چهره مشهوري در زمينه اقتصاد بوده است و علاوه بر تدريس به عنوان پژوهشگر نيز فعاليت‌هاي متعددي داشته است و جوايزي هم به دليل فعاليت‌هاي مختلفش کسب کرده است. از او آثاري به فارسي ترجمه شده که از ميان آنها مي‌توان از اين کتاب‌ها نام برد: «قدرت و پيشرفت»، «راه باريک آزادي»، «ريشه‌هاي اقتصادي ديکتاتوري و دموکراسي»، «در تکاپوي حکمراني خوب» و «چرا کشورها شکست مي‌خورند».
جيمز اي. رابينسون، متولد 1960، نويسنده و اقتصاددان معاصر انگليسي است. او تحصيلات دانشگاهي‌اش را در رشته اقتصاد در دانشگاه‌هاي اقتصاد لندن، وارويک و ييل تا مقطع دکتري ادامه داد و سپس به به عنوان مدرس در دانشگاه هاروارد مشغول به کار شد. رابينسون در کنار تدريس به پژوهش هم مشغول بوده و به طور خاص درباره توسعه اقتصادي در کشورهاي امريکاي لاتين و آفريقا مطالعه کرده است. عجم اوغلو و رابينسون در مدسه اقتصاد لندن با هم آشنا شدند و اين آشنايي زمينه‌ساز همکاري‌هاي بعدي آنها در تاليف کتاب‌هايي در حوزه‌هاي اقتصاد و علوم سياسي بوده است.

درباره ترجمه کتاب «چرا کشورها شکست مي‌خورند؟»
کتاب «چرا کشورها شکست مي‌خورند؟» با ترجمه مشترک پويا جل عاملي و محمدرضا فرهادي‌پور در نشر دنياي اقتصاد منتشر شده است.
پويل جبل عاملي، متولد 1361، مترجم و دانش‌آموخته اقتصاد است. او مدرک دکتري خود را از دانشگاه لستر انگلستان گرفته است و تاکنون کتاب‌هايي چون «اقتصاد کلان مدرن» و «جاده باريک آزادي» با ترجمه او منتشر شده‌اند.
محمدرضا فرهادي‌پور، متولد 1356، مترجم ايراني است. او عمدتا در زمينه اقتصاد سياسي و نابرابري‌هاي سيستم سرمايه‌داري و مباحث مربوط به توسعه آثاري ترجمه کرده است. «تاريخ کوتاه برابري»، «سرمايه‌داري رفاقتي در خاورميانه»، «خروج، اعتراض، دولت» و «ميل به خودزني» عناوين برخي از ترجمه‌هاي او هستند.